Moja Ryska Przygoda. Dunkierka, czyli o braku dialogów słów kilka

Dałam się namówić i poszłam na „Dunkierkę”. Skoro Cygan (przepraszam, Rom) dla towarzystwa dał się powiesić... Dodatkowa motywacja pojawiła się niespodziewanie, gdy sprawdziłam obsadę. Obecność Kennetha Branagha oraz Toma Hardy’ego przesądziła sprawę.

Do kina udałam się pieszo, uznając, że trzykilometrowy spacer przed dwugodzinnym siedzeniem dobrze mi zrobi. Po drodze spotkałam znajomego Brytyjczyka, który właśnie wracał z joggingu. Krótka konwersacja. Idę na „Dunkierkę”. Słyszałem, że jest amazing. Tak, też tak słyszałam. A po jakiemu będziesz oglądać? Mam nadzieję, że po angielsku. Aha, no to świetnie. Bye, bye, see you soon.

Ten nic nieznaczący dialog przypomniał mi się mniej więcej pod koniec pierwszej godziny seansu. Uświadomiłam sobie bowiem, że  „Dunkierkę” mogłabym równie dobrze oglądać z dubbingiem w języku dowolnym. Kwestie wypowiadane przez bohaterów można bowiem policzyć na palcach jednej... no, dobra, niech będzie, że dwóch rąk. To znaczy kwestie, które mają jakiś głębszy sens.
Większość wypowiadanych, czy raczej wykrzykiwanych słów, jest z gatunku – nomen omen – wykrzykników, w większości monosylabicznych. Kiedy zorientowałam się, że od mojego ulubionego  Toma Hardy'ego usłyszę wyłącznie coś w rodzaju "alfa, beta, na jedenastej, iks, igrek, zet", poczułam się zrobiona w trąbę. Na szczęście Kenneth Branagh wypowiedział kilka pełnych zdań, a przy jednym z ostatnich w jego szafirowych oczach zalśniły łzy. Zawsze to jakaś rekompensata.

Pewne urozmaicenie stanowiły napisy, które w ryskich kinach serwowane są w języku łotewskim i rosyjskim. Trochę mnie te subtajtle dekoncentrowały, bo łotewska transkrypcja angielskich imion budzi mój nieustający zachwyt i kiedy widzę, jak na ekranie pojawia się słowo Dżordż, trudno mi się skupić na tym, co inkryminowany Dżordż aktualnie robi lub mówi (szczęśliwie, mówił niewiele). O rosyjskiej transkrypcji nawet nie wspomnę.

Czepiam się, wiem. W końcu „Dunkierka” to film wojenny. A na wojnie się nie gada. Na wojnie się krzyczy, jęczy, rzęzi oraz – generalnie – działa. A czasem nawet i to nie, bo niekiedy się tylko i wyłącznie czeka. W napięciu graniczącym z torturą. Na warkot sztukasa. Na świst pocisku. Na grzechot kul o kadłub łodzi. Na ratunek. Na śmierć.

Oddanie tego napięcia udało się twórcom „Dunkierki” znakomicie. Przez dwie godziny czekałam razem z bohaterami, których imion, notabene, nie zapamiętałam. Nie wiem nawet, czy ktoś je wymienił. Bo tak naprawdę, w „Dunkierce” trudno mówić o pojedynczych bohaterach. Bohater jest zbiorowy – bezimienna masa umęczonych, przerażonych mężczyzn, czekających na to, by ktoś ich wreszcie stamtąd zabrał.

Czy mi się podobało? Nie wiem. Ale wiem, że przez jakiś czas będę o tym myśleć.

Pa! Ryżanka.

PS A Tom Hardy może nic nie mówić. I tak jest the best! 

Moja Ryska Przygoda. WZ, czyli czego ryżanka nie wie o Rydze

Kiedy się żyje samotnie na emigracji, odwiedziny z kraju to Wielkie, Wspaniałe Wydarzenie (WWW). Oczywiście nie każde odwiedziny, bo mogę sobie z łatwością wyobrazić takie, które emigrant zaliczyłby raczej w poczet plag egipskich. Na przykład, kiedy wizytuje nas teściowa, macocha lub koleżanka, co się przez ostatnie dziesięć lat do nas nie odzywała, ale teraz uznała, że Ryga to piękne miasto, ale hotele niestety drogie... Nie mogę wprawdzie wykluczyć, że po dłuższym pobycie na emigracji nawet takie odwiedziny zyskują na atrakcyjności - za parę miesięcy wam powiem.

Tymczasem jednak skupiam się na odwiedzinach tych, na których przyjazd człowiek czeka niecierpliwie i odlicza czas jak jakiś więzień czy poborowy do przepustki. Mnie się ostatnio WWW przytrafiło, i to niejako potrójnie.

Najpierw pojawiła się starsza córka. O kurczaku przypalonym na jej cześć już pisałam, nadmienię więc tylko, że dało się go odratować i dziecię zjadło bez obrzydzenia. Kilka dni po córce, przyjechała moja Przyjaciółka. Niewtajemniczonym wyjaśniam, że piszę Ją wielką literą, gdyż przyjaciół można mieć i kilkoro, ale Przyjaciółkę ma się jedną i to właśnie Ona; ale nie powiem, od ilu lat się przyjaźnimy, bo moja otwartość ma swoje granice. Przyjechała z mężem, zatem moje WWW nabrało już charakteru niemal imprezy masowej, zwłaszcza zważywszy na rozmiary mojego mieszkania.

Problem w tym, że dziecię przyjechało z prezentem w postaci anginy i pobieranego doustnie antybiotyku. Zaś Przyjaciółka z mężem przywieźli ze sobą typowo ryską ulewę. I oba te czynniki istotnie zaburzyły pieczołowicie przeze mnie ułożony plan.  

Bo żeby WWW się udało, musi mu towarzyszyć WZ, czyli Wielkie Zwiedzanie. Bycie emigrantem ma bowiem tę zaletę, że przez kilka dni człowiek czuje się bardzo kompetentny. Wie, gdzie, co i jak. Może doradzić, odradzić, a czasem nawet zaradzić. Jak taki, nie przymierzając, ciccerone. Dlatego Wielkie Zwiedzanie powinno być przygotowane rzetelnie i z uwzględnieniem upodobań odwiedzającego.

Moja lista „must do/see” była długa i wielowariantowa. Jak by się jednak nie gimnastykować, komplikacja w postaci nalotów ropnych na migdałkach oraz zacinającego niemal pod kątem prostym deszczu sprawia, że nawet najlepszy plan WZ legnie w gruzach. Pozostaje degustacja Rīgas Melnais balzams, czyli Ryskiego Czarnego Balsamu – alkoholowo-ziołowego napitku o recepturze rodem z połowy XVIII wieku, który podobno leczy wszystko. Wynalazł go farmaceuta i moja Przyjaciółka-lekarka oraz jej mąż-lekarz zgodnie uznali, że musiał gość lubić smak jodyny.

Na szczęście, pogoda nieco się poprawiła, a antybiotyk w połączeniu z łotewską miksturą na bazie kozłka lekarskiego zrobił swoje, więc moi goście mogli zakosztować Rygi i okolic nie tylko w postaci płynnej. Głównie beze mnie, bo byłam w robocie. Jako ciccerone sprawdziłam się właściwie tylko raz, podczas sobotniego wypadu do Siguldy, która jesienią jest jeszcze piękniejsza niż latem Dowód? Proszę uprzejmie.

Niestety, przeglądając zdjęcia, które zrobił mąż Przyjaciółki, stwierdziłam z pewną konsternacją, że niektórych ryskich miejsc i obiektów jakoś nie kojarzę. Ergo moi goście widzieli więcej ode mnie. Ergo taki ze mnie ciccerone jak... sami wiecie co.

Jest bowiem rzeczą powszechnie wiadomą, że najsłabiej zna się miejsca, w których się żyje. Ergo ciccerone to ja nie jetem, za to ryżanką pełną gębą - owszem!

Pa! Ryżanka

PS Oto jedna z rzeczy, których nie wiedziałam o Rydze: kino ryskie ledwie o rok młodsze niż paryskie.

Moja Ryska Przygoda. Absolwent, czyli jestem z innego pokolenia

Kiedy w Rydze pada, to już pada! Bezkompromisowo i na całego. Niby powinnam się już przyzwyczaić, ale jakoś słabo mi to idzie. Nadal czuję się zrobiona w trąbę, kiedy rankiem niebo budzi mnie nieśmiałym słonkiem, by po dwóch godzinach zasnuć się chmurami i lunąć hektolitrami wody. A potem lać, lać, lać...

W takie dni o dłuższych spacerach nie ma mowy. Wracając z biura, pedałuję na moim rowerku dwa razy szybciej niż zwykle, zmieniam przemoczone ciuchy, po czym zaszywm się w moim przytulnym M-w-najlepszym-razie-dwa i oddaję rozrywkom mniej lub bardziej kulturalnym. Zwykle jest to lektura (kindle rządzi!), ale czasem dopada mnie taka chandra (ryski deszcz ma w sobie niewątpliwie  wirusa chandry), że pomóc może tylko Dustin Hoffman, Simon i Garfunkel oraz Misses Robinson. Czyli "Absolwent".

Film, w którym zakochałam się, pacholęciem będąc. I który zawsze, nieodmiennie, od lat poprawia mi humor. W sumie, nie mam pojęcia, dlaczego, bo jak się dobrze zastanowić, to za wesoły on nie jest. Benjamin Braddock, zaplątany w romans z Mrs. Robinson, jest w gruncie rzeczy postacią tragikomiczną, a jego dylematy egzystencjalne powinny raczej wywołać współczucie pomieszane z politowaniem. Nic jednak nie poradzę na to, że kilka scen powoduje we mnie autentyczną wesołość. A piosenka April come she will chodzi mi potem po głowie długo, długo...

Parę dni temu przyszedł czas na "Absolwenta". Kiedy deszcz bębnił w moje parapety, nagle zrozumiałam, że uratować mnie może tylko Mrs. Robinson. Zadziałało do tego stopnia, że następnego dnia rankiem w biurze podzieliłam się wrażeniami z koleżanką Łotyszką. Konsternacja na jej twarzy lekko mnie zaskoczyła. Po chwili dotarło do mnie, że dziewczyna pojęcia nie ma, o czym mówię. Że jak? Jaki tytuł? Graduate? Anne Bancroft? Yyy..., chyba nie znam.

Wtedy zrozumiałam, że należymy do różnych pokoleń. I że Benjamin Braddock w zasadzie mógłby być moim synem. A Mrs. Robinson... Kurczę, niewykluczone, że była ode mnie młodsza. Mało brakowało, a cały efekt terapeutyczny "Absolwenta" diabli by wzięli. Uratował mnie kolega Brytol. Ben, nomen omen. Usłyszawszy, o czym rozmawiamy, uśmiechnął się uroczo i powiedział: Taa... Miałem nauczyciela, który zawsze do mnie mówił "Plastik, Ben, plastik!"*

* Cytat z "Absolwenta". Kto nie zna, niech... pozna. 

Zjawa czy upiór

Obejrzałam "Zjawę". Pominę rozliczne walory filmu, bo o tym rozpisują się wszyscy recenzenci. Oczywiście za wyjątkiem tych, którzy rozpisują się o wadach. Osobiście, bliżej mi do tych pierwszych. A mimo to, drugi raz bym już "Zjawy" nie obejrzała. Dlaczego?

Ano dlatego, że to film, po którym wiara w człowieka chwieje się mocniej niż wielokrotnie w tym obrazie ukazywane targane wichrem sosny. (A może to były świerki?) Z opowiedzianej tam historii wynika bowiem, że nic tak człowieka nie nakręci i nie umocni do przetrwania jak stara, dobra zemsta. Może cię pocharatać grizzli, możesz mieć w gardle dziurę wielkości krateru, a na plecach krwawe szramy niczym dorzecze Amazonki, możesz spaść na łeb na szyję z urwiska o wysokości Pałacu Kultury, może ci tyłek przymarzać do podłoża, a mimo to przeżyjesz - o ile w twojej duszy pod kotłem pali nienawiść. Oczywiście, przydaje się też kilka traperskich umiejętności, ale to już didascalia.

Lubię myśleć, że człowiek może więcej, niż mu się wydaje. Że siła woli i hart ducha zdolne są pokonać słabości fizycznej powłoki. Ale nie jest mi wszystko jedno, skąd ów hart się bierze i czym się żywi. Duch Hugh Glassa karmił się czymś paskudnym. W tym kontekście, bardziej zasłużył na miano upiora, któremu etymologia przypisuje cechy tego, który żywi się krwią. Dodajmy, cudzą.

I zadaję sobie pytanie: czy gdyby pan Glass tak bardzo nie pragnął się zemścić, znalazłby siłę, by dotrzeć do fortu?

PS Przyjaciel zwrócił mi uwagę, że prawdziwa historia Glassa była inna. Podobno wybaczył kumplom, którzy zostawili go na pewną śmierć. Inna sprawa, że zgodnie za tą wersją zdarzeń, Fitzgerald nie zabił jego syna. Tak czy siak, w świetle powyższego, historia z Leo w roli głównej to historia całkiem innego faceta. Jak to w kinie.

Wiedźma czy królewna?

Wpadł mi dziś w oczy nagłówek artykułu, w którym jedna z moich ulubionych aktorek – Meryl Streep, daje upust złości. Złość jest zrozumiała i w pełni uzasadniona. Dotyczy bowiem „terminu przydatności” aktorek, który – jak błyskotliwie zauważa Meryl – kończy się mniej więcej wtedy kiedy termin pań lekkich obyczajów. Cóż, nikt nie lubi czuć się przeterminowanym, a przypuszczam, że aktorek reguła ta dotyczy bardziej niż innych zjadaczek chleba. Nie zaskoczyło mnie zatem rozgoryczenie „kochanicy Francuza”, która dziś już pewnie tej roli by nie dostała – i poniekąd słusznie.

Moją uwagę zwróciło co innego. W dalszej części leadu Meryl zwierza się, że gdy skończyła czterdziestkę, otrzymała trzy propozycje zagrania… czarownicy. Co doprowadziło ją wściekłości. Koniec cytatu. Powyższe zwierzenie nie zostało wprawdzie opatrzone żadnym komentarzem, ale z kontekstu wywnioskowałam, że ofertę zagrania czarownicy Meryl uznała za obraźliwą, gdyż w ten nietaktowny sposób zwrócono uwagę na jej metrykę. I tu Meryl Streep się myli.

Muszę Ci się bowiem przyznać, drogi Czytelniku, że doświadczenia aktorskie nie są mi obce. Nie mają wprawdzie nic wspólnego z Oscarem, a ich siła rażenia nie sięgała dalej niż sala gimnastyczna tej czy innej placówki edukacyjnej (no, z jednym wyjątkiem - desek warszawskiego teatru Adekwatnego, a i to w ramach warsztatów dla aktorsko uzdolnionej – sic! – młodzieży), ale fakt pozostaje faktem. Grałam!  Z zapałem i entuzjazmem, zapewne godnym lepszej sprawy. I tak się jakoś dziwnie składało, że miażdżąca większość moich aktorskich kreacji sprowadzała się do ról czarownic.

Nikt mi nigdy nie wyjaśnił, dlaczego reżyserzy uznawali, że to jest właśnie moje emploi. Macocha w Kopciuszku. Jedna z wiedźm w Makbecie. Czarownica w Szewczyku Dratewce. Baby stare, wredne i przerażające. Co nie zmienia faktu, że grałam je jako młódka – macochę w podstawówce, wiedźmę w liceum, a czarownicę… No, tu już młódką nie byłam, bo Szewczyka Dratewkę wystawiało przedszkole mojej najmłodszej córki, ale rolę powierzono mi tuż przed czterdziestką.

Wszystko to stoi zatem w sprzeczności z tezą Meryl. Wygląda na to, że propozycja roli czarownicy nie ma nic wspólnego z datą urodzenia potencjalnej odtwórczyni. Powstaje natomiast pytanie, co w takim razie o tym decyduje. I tu robi się nieprzyjemnie. Mniejsza o Meryl i jej samopoczucie, które i tak – jak widać – nie jest najlepsze. Gorzej ze mną. Bo skoro już od dziecka obsadzano mnie w rolach budzących grozę staruch, to naprawdę daje do myślenia.

Pocieszam się, że może u mnie mechanizm będzie odwrotny niż u Meryl. Może po przekroczeniu magicznej czterdziestki role wiedźm odeszły w niebyt, a teraz, jeśli trafi mi się jeszcze jakaś rola, będzie to królewna lub sierotka o gołębim sercu? A może przeciwnie, może należy starannie pielęgnować wizerunek wiedźmy? W końcu, wiedźma to ta, która wie.

Chroń prezydenta!

To nie będzie wpis polityczny. O, nie. Jeśli tego oczekiwałeś, drogi Czytelniku, już teraz możesz porzucić lekturę. To będzie wpis o pryncypiach. I o nas, Polakach. Aha, i o kinie.

Tak się jakoś złożyło, że w ciągu ostatnich kilku dni obejrzałam dwa filmy made in USA, które traktowały mniej więcej (właściwie to więcej niż mniej) o tym samym. Biały Dom jest zaatakowany przez terrorystów. Bad guys z różnych powodów chcą dorwać prezydenta. A pewien good guy, trochę poharatany przez życie i niedoceniany, tegoż prezydenta ratuje.

Fakt, że ratuje w pojedynkę, sam przeciwko całej armii po zęby uzbrojonych zbójów, należy, rzecz jasna, do reguł gatunku. Jak ktoś nie umie przymknąć oka, a najlepiej obu, nie powinien takich filmów oglądać. Ja przymykam programowo i tylko żeby obejrzeć w spokoju, muszę powściągać temperament mojego Pana i Władcy, który co jakiś czas jęczy "no nie, po takim ciosie to się już nie wstaje".

Oczywiście, ja też wiem, że się nie wstaje. I mam pełną świadomość, że takie filmy to bardzo sprawnie nakręcone bajki dla dorosłych. Jest jednak coś, co mnie w nich nieodmiennie zachwyca. Tym czymś jest typowo amerykański leitmotiv: ogólnonarodowa, wszechogarniająca i zdolna do najwyższych poświęceń miłość do państwa, która jak w soczewce, skupia się w tym jednym, bohaterskim agencie-wybawcy. Tak, właśnie do państwa. Bo prezydent - szlachetny, miłujący swój kraj, choć nie pozbawiony słabości, uosabia państwo.

Ilekroć oglądam taki film, przychodzi mi do głowy pytanie: dlaczego nigdy nie widziałam polskiego obrazu, w którym jakiś dzielny były agent służb takich czy innych własną piersią broniłby naszego Pierwszego w Państwie? Czyżby dla nas, Polaków, taki temat był mniej atrakcyjny niż dla naszych bliźnich zza oceanu? Czyżby dekady peerelowskiej nieufności, ba, wrogości w stosunku do państwa sprawiły, że nie umielibyśmy się wzruszyć sceną, gdy nasz prezydent przemawia do narodu, zapewniając, że nic nas nie złamie i niech Bóg ma nasz kraj w opiece? I czy w polskim filmie możliwa by była scena, w której dzielny agent mówi do uratowanego, choć nieźle pokiereszowanego prezydenta: "Wprawdzie na pana nie głosowałem, ale może tym razem zagłosuję"?

Cóż, może przesadzam. Może to wyłącznie kwestia skromniejszych budżetów i jak tylko kasa się znajdzie, na naszych ekranach zaroi się od filmów akcji w stylu "Belweder w ogniu", gdzie dzielny agent usłyszy rozkaz "Chroń prezydenta". A nas wciśnie w fotel.

Idę na Idę

Taki przynajmniej mam zamiar. O filmie słyszę od wielu miesięcy - najpierw od koleżanki, która poszła do kina, obejrzała i wpadła w zachwyt, potem od mediów - głośno, głośniej, coraz głośniej, w miarę jak zbliżał się termin rozdania Oscarów, a szanse "Idy" rosły. 

Wiele razy mieliśmy z mężem się wybrać. Jakoś nie wyszło. Zatem kompletnie nie mam pojęcia, czy "Ida" dobra, wybitna, czy wręcz przeciwnie. Nie wiem też, jakie niesie przesłanie. Tymczasem jednak całkiem bezinteresownie cieszę się z tego polskiego Oscara. I tej satysfakcji nie mąci nawet nieco kąśliwy (czyżby nutka zawiści?) komentarz Agnieszki Holland, że musiał facet aż z Oksfordu przyjechać, żeby Akademia doceniła polską produkcję. Skoro tak, to fajnie, że przyjechał, zwłaszcza że dzięki temu, na oscarowej gali wygłosił niezłą mowę, w języku, który wszyscy na sali zrozumieli.

Jak już dotrę na "Idę, kto wie, może powieszę pieska albo dwa (miłośników zwierząt uspokajam: METAFORYCZNIE). A może zapieję z zachwytu. A może ani jedno, ani drugie. Ale i tak będzie mi miło, że tym razem Oscar poszedł w polskie ręce. W końcu, to nie zdarza się co roku. 

Miasto 44

Tym razem mi się poszczęściło - obejrzałam "Miasto 44", zanim krytycy wzięli film w obroty i przenicowali go doszczętnie. Dzięki temu, oglądałam bez rozbudzonych oczekiwań czy wzbudzonych uprzedzeń. Za to w doskonałych i spektakularnych warunkach - gigantyczny ekran i wspaniała akustyka Stadionu Narodowego (brawa dla organizatorów, którzy podobno musieli zmierzyć się z wieloma problemami technicznymi, co im się znakomicie udało).

Film...

Wcisnął mnie w fotel. Dosłownie. Przy wielu scenach zasłaniałam usta ręką, by nie krzyknąć. Przy innych przydały się chusteczki do nosa. To jeden z tych obrazów, o których nie można powiedzieć, że się podobał, a który mimo to budzi podziw. Obrzydliwy realizm wojny zgrabnie przemieszany z odrealnionym światem uczuć i emocji bohaterów. Wszystko umiejętnie akcentowane rewelacyjną muzyką.

Czy wzbudzi kontrowersje? Zapewne. Jak każdy film dotykający choćby koniuszkami palców naszej narodowej ikony, jaką jest powstanie. Tym bardziej, że choć jest o powstańcach, to chyba jednak nie jest adresowany do nich. Nakręcony przez młodych dla młodych, jako wyraz szacunku dla tych, którzy byli młodzi w mieście 44.

Niektórzy pewnie powiedzą, że to Tarrantino po polsku. Inni wyciągną skojarzenia z Matriksem. Też mi się tak kojarzyło. Chwilami. Ale co z tego? Wracając po seansie nocnymi ulicami Warszawy, dziękowałam Bogu, że żyję w tym mieście w roku 2014.

On

Z okazji walentynek, których, rzecz jasna, nie obchodzimy, mój osobisty Walenty zabrał mnie do kina. Do wyboru dostałam "Jacka Stronga" oraz - hm, i tu mam dylemat, jak to właściwie napisać - "Ją"? "Oną"? Film zatytułowany "Ona"? Ah, ten nasz język ojczysty!

No, w każdym razie, alternatywa przedstawiała się następująco: Marcin Dorociński contra Joaquin Phoenix. Wybrałam Phoeniksa. Nie, żeby mi się bardziej podobał, ale uznałam, że jak już mam coś oglądać w walentynki (których, rzecz jasna, nie obchodzimy), to niech to ma coś wspólnego z miłością - nie tylko do ojczyzny.

"Ona" reklamowana jest rozmaicie - jako komedia, dramat, komediodramat, a nawet dramat/komedia romantyczna. Co dowodzi jedynie, że reklama nie zna granic. Nazwanie "Onej" komedią wymaga bowiem ogromnych pokładów dobrej lub - w zależności od punktu widzenia - złej woli.

Z kina wyszłam przygnębiona. Przez półtorej godziny z ekranu lał się na mnie dojmujący smutek samotnego, nieszczęśliwego mężczyzny, którego - trzeba przyznać - Phoenix odegrał koncertowo.  I nawet, kurczę, nie było happy endu! No, może jakaś jego namiastka, choć to kwestia interpretacji.

Mój osobisty Walenty był nieco skonsternowany. Zamawiając bilety, zasugerował się opisem z serii "komedia romantyczna" i był przekonany, że  walentynki (których, rzecz jasna, nie obchodzimy) spędzimy w nastroju pogodnym i optymistycznym.

Nie mam jednak pretensji. Porcja mądrego smutku bardziej wychodzi na zdrowie niż lukier głupiutkich komedii. A Phoenix zasłużył na Oscara - ja bym tam zmieniła tytuł na "On"!

Oz wielki i potężny oraz... piekielnie nudny

Ale mam pecha ostatnio! Co pójdę do kina, przeklinam. Tym razem przeklinam Oza, Evanorę, Theodorę oraz Glindę. Gadającej małpy nie przeklinam, bo ona była z tego wszystkiego najfajniejsza. A nade wszystko, przeklinam własną głupotę.

Po pierwsze byłam pewna (licho wie, dlaczego), że "Oza..." reżyserował Tim Burton. Po drugie nie przeczytałam żadnej recenzji, tylko zaufałam korytarzowym plotkom, że "podobno fajny". Po trzecie lubię Rachel Weisz, co niestety kazało mi zapomnieć, że nawet najlepszym zdarzają się repertuarowe wpadki.

W efekcie spędziłam ponad dwie godziny, próbując znów stać się dzieckiem, co i tak nie miało sensu, bo na "Ozie" nawet dzieci ziewały z nudów. Roześmiałam się ze dwa razy, uśmiechnęłam trzy lub cztery, wzruszyłam może raz i to też tak na pół gwizdka. Trudno, doprawdy, wzruszać się banałami w stylu Paulo Coelho - jeśli w coś wierzysz, nic nie jest niemożliwe. Albo że dobroć to więcej niż potęga. Wszystko prawda, ale żeby działało, trzeba to podać w naprawdę dobrym sosie. Natomiast, śmiech Mili Kunis po przeistoczeniu w złą wiedźmę najzwyczajniej mnie wkurzał. Podobnie jak słodka do bólu trzewi Michelle Williams jako Glinda, która notabene w polskim przekładzie przechrzczona została na Gliwię. W czym Gliwia jest lepsza od Glindy - przebóg, nie mam pojęcia.

Syn, który do momentu wejścia na salę kinową, był przekonany, że idziemy na "Życie Pi", po seansie oświadczył, że mnie zabije. Przyjęłam z pokorą i zrozumieniem. Sama miałabym ochotę się ubiczować. Choć właściwie nie. Ubiczował mnie "Oz". Po wielokroć.

Pora na ciepłe kapcie, Bruce

Jeśli ktoś z czytających te słowa chciałby w ramach relaksu wybrać się do kina, dobrze radzę: „Szklaną pułapkę 5” omijać z daleka!  Wczorajsze dwie godziny spędzone na podziwianiu popisów nieco geriatrycznej sprawności Bruce’a Willisa zaliczam do straconych.

Piąta część przygód Johna Mc Lane’a jest oczywistym potwierdzeniem tezy, że odgrzewane dania mogą wywoływać niestrawność. Fakt, że Bruce Willis, który – jak celnie zauważyła moja córka – mocno się „posunął” – nadal zadziwia umiejętnościami, których  mu pozazdrościć mógłby niejeden kaskader. Mało który sześćdziesięciolatek potrafi skakać z okien wieżowca, wybijając przy tym szyby i lądując na ziemi niemal bez szwanku. Mało który potrafi też przejechać przez pół Moskwy po dachach innych samochodów i skacząc (samochodem, a jakże) z wiaduktów, nie lądując po tych wyczynach w plastikowym worku.

Tyle tylko, że te wszystkie kaskaderskie popisy podlane sosem typowego do Johna Mc Lane’a sarkastycznego, mocno już zetlałego humoru (ile razy można wysłuchiwać błyskotliwego „Yippi-ka-yey, mothrefucker”?), to za mało na dobry, sensacyjny film, którym „Szklana pułapka” bywała w swoich wcześniejszych odsłonach. Fabuła – cienka jak rabarbar. Rosja, Czarnobyl, korupcja, gangsterzy, szpiedzy, CIA – brzmi niby nieźle i może zapowiadać całkiem smakowity koktajl. Niestety, piętrzące się idiotyzmy i kompletnie absurdalne zwroty akcji, sprawiają, że po tej mieszance kac gwarantowany. A już wzruszający wątek ojcowsko-synowskich stosunków – zapomnieć natychmiast! Naprawdę, żałowałam, że nie mam pod ręką pilota.

Po seansie nurtowało mnie tylko jedno pytanie: ile firma Mercedes zabuliła za spektakularne „ulokowanie produktu”? Należy tylko mieć nadzieję, że publiczność nie uwierzy, że samochodami tej marki można bezpiecznie skakać z mostów. 

Mój rower

Fajny film wczoraj widziałam. Momenty były? No, masz!

Chwała Bogu, że czasem idę do kina, nie przeczytawszy recenzji. W przypadku „Mojego roweru” Trzaskalskiego lektura recenzji mogłaby odnieść tylko ten skutek, że filmu bym nie obejrzała. Co pisano? A że banalny. A że mało odkrywczy. A że płytki. Całe szczęście, że tego wszystkiego dowiedziałam się dopiero po wyjściu z kina.

Kiedy pojawiły się napisy końcowe, Przyjaciółka, z którą byłam na „Moim rowerze”, powiedziała: „No, popatrz! A tak to zjechali.” Po czym przytoczyła mi co smakowitsze kawałki rozmaitych recenzji, które potem, już w domu, odnalazłam w sieci. Poczytałam, wzruszyłam ramionami i nadal twierdzę: fajny film wczoraj widziałam.

Może nie wybitny, ale na tyle fajny, że chętnie poszłabym raz jeszcze, a nieczęsto mi się to zdarza. Historia w sumie prosta – to fakt. Postęp akcji niespieszny – też prawda. Michał Urbaniak jako aktor dosyć surowy – nie da się ukryć. Niektóre prawdy głoszone z ekranu na granicy banału  -  może i tak.

Ale co z tego, skoro z ust nie schodził mi uśmiech, a parę razy naprawdę się wzruszyłam? Co z tego, skoro kreacja Urbaniaka, mocno naturszczykowska, jak na moje laickie oko, tchnie autentyzmem?

Film przypomniał mi MÓJ rower. Mój pierwszy rower. Też związana z nim była pewna historia. Prosta i banalna. Komediodramat. Samo życie.

Zemsta jest słodka

Broniłam się, broniłam, aż w końcu dałam za wygraną i poszłam na „Avengersów”. Intuicja mnie jednak nie zawiodła – powinnam była dać młodzieży kasę na bilet i popcorn, a sama popracować nad statystykami polskiego czytelnictwa książek.

Niestety, oboje z mężem, targani wyrzutami sumienia z serii „trzeba potomstwu poświęcać więcej czasu”, ulegliśmy namowom, wspieranym entuzjastycznymi recenzjami autorstwa tegoż potomstwa i w piątkowy wieczór poszliśmy sprawdzić, jak znosimy komiks w dawce wielokrotnej.

Teraz już wiemy – znosimy fatalnie. Właściwie, to nie znosimy wcale. Film jest zwyczajnie nudny, chwilami głupawy, momentami śmiesznie patetyczny, z rzadka dowcipny, za to bardzo głośny i naszpikowany efektami, od których głowa pękała mi przez resztę weekendu.

Sytuacji nie uratował nawet mój ulubiony aktor – Robert Downey Jr. , choć widać było, że bardzo się biedak  stara, by te marne dowcipy, które mu wcisnął w usta scenarzysta, uczynić choć trochę bardziej zabawnymi. Ze dwa razy mu się nawet udało. Na resztę spuszczę zasłonę milczenia.

Ktoś powie – sama jesteś sobie winna. Jak nie jesteś miłośniczką komiksu, to po co się pchasz na komiks do potęgi entej? Fakt, bez sensu. Zastanawiam się tylko, czy tych mścicieli (doprawdy, nie rozumiem, czemu dystrybutor uparł się przy wersji angielskiej) nie dałoby się zrobić trochę lepiej. Może gdyby reżyser wykazał nieco więcej konsekwencji i tak często nie ulegał pokusie udawania, że jego film jest czymś więcej niż tylko dobrą zabawą?

Tak czy siak – porażka! Teraz myślę, jak się zemścić. Na Jossie Whedonie (reżyseria) raczej nie dam rady, ale ktoś mi musi zapłacić za zmarnowany wieczór. Wiem! Zemszczę się na tych, którzy mnie na to badziewie zaciągnęli. W repertuarze kin znajdę coś bardzo długiego i równie nudnego… Oj, to nie będzie proste. Ale mam inny pomysł. Z okazji Dnia Dziecka zaprowadzę moją młodzież do Teatru Wielkiego na „Trojan” Berlioza. Blisko 5 godzin obcowania z kulturą niebotycznie wysoką. Ha! Zemsta jest słodka!

Kwartet egzotyczny, czyli z czego się śmiejecie

Recenzje „Rzezi” Polańskiego są różne – od entuzjastycznych po chłodne. W takich wypadkach – nie ma zmiłuj – trzeba sprawdzić samemu. No to sprawdziłam. I nie żałuję. Filmu wprawdzie nie nazwałabym komedią, choć znalezienie właściwej kategorii już nie jest takie oczywiste. Małżeńska tragifarsa? Dramat obyczajowy z elementami komediowymi?

Mniejsza o definicje. Teksty Yasminy Rezy – autorki sztuki, na podstawie której Roman Polański nakręcił „Rzeź” (tytuł oryginalny dramatu: „Bóg mordu”), a także współautorki scenariusza, często wymykają się łatwym kwalifikacjom. Wystarczy przypomnieć „Sztukę”, która zresztą w jakiś sposób z „Rzezią” mi się kojarzy. Zwykle są jednak gwarancją inteligentnego dialogu, wnikliwych obserwacji psychologicznych i obyczajowych i – summa summarum – dobrej zabawy.

W „Rzezi” sprawdza się to w stu procentach. Słowne potyczki dwóch par małżeńskich, choć w ostatecznym rozrachunku smakują dosyć gorzko, co chwila powodują salwy śmiechu. Śmiechu, nie rechotu – co jest już wartością samą w sobie. Doskonale nakreślone, wyraziste postacie zostały zagrane koncertowo. Sama nie wiem, kto był najlepszy, choć gdyby mnie przyparto do muru, chyba postawiłabym na duet (niemałżeński) Foster-Waltz. Co nie znaczy, że Winslet i Reilly byli słabi – o, nie!

Najlepsze jednak w filmie Polańskiego jest to, że już po wyjściu z kina, kiedy widz nacieszy się płynącą z filmu zjadliwą diagnozą na temat obłudnej ogłady amerykańskiej klasy średniej, nagle pojawia się refleksja rodem z Gogola: sami z siebie się śmiejecie.

Przespać się z Woodym Allenem - bezcenne

Zarywanie nocy nie jest moim ulubionym zajęciem. Ale kiedy warszawskie Multikino kusi maratonem filmowym spod ręki, oka i intelektu Woody'ego Allena, ciężko się oprzeć. Zwłaszcza, że maraton startował od najnowszego obrazu Woody'ego - "O północy w Paryżu".

Pokonałam więc opór mojego Pana i Władcy (miałam łatwo, było cztery do jednego) i całą rodziną udaliśmy się wczoraj na godzinę 22. do wielkiej i - jak się później okazało - nieklimatyzowanej sali Mutikina-Złote Tarasy, by zafundować sobie kilka godzin z filmami mojego ulubionego reżysera z NYC.

Zaliczyliśmy trzy filmy. Oprócz wspomnianego już "O północy w Paryżu", wyświetlono nam "Vicky Cristina Barcelona" i "Sen Kasandry". W pierwszym podobało mi się wszystko. Fabuła - zabawna, inteligentna, pomysłowa, wzruszająca. Obsada - na dobrym poziomie (o dziwo, nawet Owen Wilson, który kojarzy mi się głównie z wygłupami z Jackie'm Chanem, tu był naprawdę przekonujący). Zdjęcia - ach, ten Paryż (nie tylko o północy)! Muzyka - stylowa, stanowiąca doskonałe i nienachalne tło dla obrazu. Trochę mi ten film się kojarzy z Allenowską "Purpurową różą z Kairu".

Dwa pozostałe filmy - zupełnie inne. Opisywać ich nie będę, bo to żadne nowości. Niestety, "Sen Kasandry" oglądaliśmy ok. 3-ej nad ranem, co miało kilka nieprzyjemnych reperkusji. Primo, sala była już niemożliwe duszna. Secundo, z różnych jej zakątków dobiegało chrapanie, które z kolei wzbudzało wesołość - zupełnie nieadekwatną do dramatycznej tonacji filmu. Tertio, mnie samej kleiły się oczy, więc "Sen Kasandry", zwłaszcza końcówka, trochę mi się zamazał. Jak to sen.

Ale choć dziś chodzę jak śnięta, a mąż co jakiś czas mamrocze "a nie mówiłem", nie żałuję! W końcu, jak często można spędzić noc z Woodym Allenem?

Kogut, wół i dziewczę z warkoczami, czyli western à la bracia Coen

Kiedy jakiś miesiąc temu zobaczyłam reklamówkę "Prawdziwego męstwa", pomyślałam, że to może być niezłe. Teraz, po obejrzeniu całości, stwierdzam z całą mocą: to jest świetne. Bracia Cohen po raz kolejny udowodnili, że wiedzą, jak zrobić dobry film, bawić się konwencją i balansować na granicy pastiszu.

A zadanie nie było łatwe. Nakręcić western w XXI wieku, kiedy "wszystko już było" - od arcypoważnych klasyków gatunku (z czarnym i białym kapeluszem w rolach głównych) po spaghetti westerny, to prawdziwa sztuka. A zrobić western z antybohaterami - to już prawdziwe mistrzostwo. Braciom Cohen to się udało.

Fabuła - teoretycznie westernowa do szpiku kości. Dziewczyna, gnana żądzą zemsty na zabójcy ojca, wynajmuje rewolwerowca i ściga bandziora po prerii aż do szczęśliwego (?) końca. Tyle, że - jak zwykle u braci Cohen - wszystko jest trochę nie tak. Główna bohaterka, niejaka Mattie (bardzo przekonująca Hailee Steinfeld) to jeszcze dziecko (lat 14), choć trzeba przyznać, nadzwyczaj rezolutne i - w gruncie rzeczy - pozbawione skrupułów i litości. Wynajęty przez nią rewolwerowiec (Jeff Bridges - rewelacja), noszący pseudo Rooster (kogut), to opój i niechluj, który najpierw strzela, a potem pyta o powód. Natomiast, przyłączający się do pościgu strażnik z Teksasu (znakomity Matt Damon), noszący nazwisko LaBoeuf (czyli wół), to niegrzeszący intelektem pyszałek, który uważa, że najlepszą metodą wychowawczą jest rózga. Nawet bandyci są jacyś tacy mało westernowi - żadni z nich twardziele, a przez ich czarne charaktery przebija zwykłe tchórzostwo, głupota, a czasem przebłysk racjonalności i całkiem ludzkie odruchy. Coenowskie jest także zakończenie - pozbawione lukru, wręcz wyraźnie gorzkie. Powiem tylko tyle, że bohaterowie nie odjeżdżają ku zachodzącemu słońcu, trzymając się za ręce, a Mattie nie wychodzi za mąż za strażnika z Teksasu.

Naprawdę, świetnie kino. Choć eksploatujące dawno znane i ograne wątki i schematy. Są pościgi, galopowanie po pustkowiu, przeprawy przez rzekę, strzelanie z biodra i z karabinu. Są nawet grzechotniki (jeśli ktoś, jak ja, cierpi na wężofobię, doradzam czujność pod koniec filmu - ja niemal schowałam się pod fotel). Niby wszystko jak kiedyś, a jednak inaczej. Od sarkastycznego tytułu poczynając. Bo jeśli tak wygląda prawdziwe męstwo, to ja dziękuję.

Requiem dla Niny

Ten wypad do kina planowałyśmy z przyjaciółką od paru tygodni. Wprawdzie o "Czarnym łabędziu" wiedziałyśmy tylko tyle, że to film o baletnicy, że ponoć świetny, i że gra w nim Natalie Portman (ponoć zjawiskowa), ale było jasne, że musimy to zobaczyć. Choćby dlatego, że córka przyjaciółki wybiera się do szkoły baletowej. Plan był taki, że idziemy w składzie: ja, moje dwie córki (17-stka i 13-stka) i moja przyjaciółka z córką (też 13-stką). Film wprawdzie od lat 15, ale nasze 13-stki już niejeden film od lat 15 widziały, więc bez przesady... Gdy więc mąż wcisnął mi wczoraj rano do ręki gazetę, mówiąc z naciskiem "Może jednak to przeczytaj", ogarnęły mnie niedobre przeczucia. A kiedy na samym początku recenzji w oczy rzuciło mi się nazwisko Arofonsky'ego, wiedziałam, że moja 13-stka na "Czarnego łabędzia" nie pójdzie.

Bardzo lubię kino Darrena Arofonsky'ego. Widziałam jego "Requiem dla snu", "Źródło" i "Zapaśnika". Każdy inny, ale każdy na swój sposób straszny. Filmy, po których ciężko jest pójść z kumpelą na kawę i ciastko. Filmy, które włażą pod skórę i do duszy. Włażą tak skutecznie, że człowiek wydłubuje je stamtąd latami, a niektórych pewnie do końca nie wydłubie nigdy.

"Czarny łabędź" też należy do tej kategorii. Siedziałam w kinie jak zahipnotyzowana i cud, że nie odgryzłam sobie palców. Obłęd głównej bohaterki (faktycznie, rewelacyjna Portman) niemal mi się udzielał. W każdej scenie czaiła się groza - tym straszniejsza, że wypełzająca z coraz mroczniejszych zakamarków duszy baletnicy Niny.

"Czarnego łabędzia" można czytać na różne sposoby. Jako film o toksycznej relacji między matką - niespełnioną artystką (świetna Barbara Hershey), a córką - artystką, która ma szansę się spełnić. O tym, że życie tancerek to nieustanna walka - z własnym ciałem, bólem, słabością i czyhającymi na naszą rolę koleżankami po fachu. O sztuce, która może wydrążyć artystę do samego dna i pozostawić tylko pustą skorupkę. Dla mnie jednak, balet jest w tym obrazie tylko pretekstem. Tłem - malowniczym, to fakt - dla niemal klinicznego studium szaleństwa.

Wyszłam z kina zmordowana, jak po emocjonalnym gwałcie. A moja 17-letnia Zośka powtarzała "masakra, masakra..." - głosem, w którym obok przerażenia pobrzmiewał zachwyt. "Czarnego łabędzia" omówiłyśmy od wczoraj jakieś trzydzieści razy. I choć pewnie drugi raz nie dałabym rady go obejrzeć, tych dwóch godzin w towarzystwie kruchej jak porcelanowa laleczka Natalie Portman nie uważam za zmarnowane. Darren Aronofsky jeszcze raz pokazał mi mroczną stronę życia - przejmujące requiem dla Niny.

Jaśniejsza od gwiazd, czyli poezja i miłość

Jane Campion polubiłam od pierwszego filmu. Zauroczyła mnie niepowtarzalnym klimatem swoich obrazów i tym, że nie mizdrzy się do widza, ale uwodzi go jakby mimochodem. "Fortepian" widziałam parę razy, "Portret damy" podobnie, a "Anioła przy moim stole" tylko raz, ale śmiało mogę powiedzieć, że to się zmieni. I choć po tych trzech obrazach, "Święty dym" nieco mnie rozczarował, łatwo to Campion wybaczyłam, bo jedna wpadka na cztery filmy i tak daje bardzo przyzwoity wynik.

Dziś obejrzałam jej najnowszy film - "Jaśniejszą od gwiazd" (w oryginale "Bright star"), opowiadający historię wielkiej miłości Johna Keatsa do Fanny Brawne. Miłości pierwszej i zarazem ostatniej, bo gruźlica zbierała wśród artystów romantycznych obfite żniwo i Keats zmarł w wieku 25 lat. Miłości, która zaowocowała wierszem "Bright star", czyli "Jasna gwiazdo".

Temat sam w sobie wdzięczny, ale i łatwy do spaprania. Można popaść w banał lub przesadzić z metaforą, co na jedno wychodzi. Jak dla mnie, Campion poradziła z nim sobie doskonale. Mimo bardzo powolnej narracji, nie nudziłam się ani trochę. I choć miłość romantyczna bywa czasem śmiesznie przesadna, w opowieści Campion nie wyczułam żadnej fałszywej nuty, ani odrobiny śmieszności. W "Jaśniejszej od gwiazd" uczucie wyraża się poprzez kwiaty, motyle, a nawet... haft krzyżykowy. Jeśli pojawia się w słowach, to niemal wyłącznie pod postacią wierszy.

W ogóle, film nasączony jest poezją. Jeśli ktoś jej nie lubi albo nie przepada za romantykami, może raczej niech idzie do kina na coś innego. Campion serwuje nam bowiem wiersze Keatsa w dużych dawkach. Mnie to nie drażniło, a nawet przeciwnie, ale ja Keatsa lubię, a grający go Ben Whishaw recytuje naprawdę pięknie. No i ma takie przejmujące oczy!

A zatem, "Jaśniejsza od gwiazd" to film o miłości i poezji, które w tym wypadku zdają się być niemal tożsame. Wszystko tu jest subtelne, choć nie pozbawione zmysłowości ("Dotyk ma pamięć" - poucza Keats swoją ukochaną). Ważne są barwy (niesamowite wrażenie robią łąki - żółte i szafirowe od kwiatów), ważne dźwięki (śpiew słowika, pieśń odśpiewana na głosy, szelest trzcin, wyrecytowany wiersz), ważne drobne gesty (igła wbijana w tkaninę, dłoń przyłożona do ściany)... Pośród tego wszystkiego rodzą się wiersze i rodzi się miłość, która wprawdzie nie mogła dobrze się skończyć, ale przynajmniej była.

John Keats, Jasna gwiazdo

Jasna gwiazdo, o, gdybym mógł tak niewzruszenie
jak ty - nie, nie wisieć wśród nocy tam, w górze,
z nieruchomą powieką wpatrując się w Ziemię,
jak bezsenny pustelnik zanurzon w naturze.
Nie śledzić wód, co niczym odwieczni kapłani,
ludzkich lądów wybrzeża wiernie obmywają,
lub jak góry i łąki pokryte wrzosami
pod śnieżno-białą maską oblicze skrywają.
Ale jak ty, gwiazdo, stale i niezmiennie,
trwać w pierś młodą mej miłej wtulony bezpiecznie,
czując, jak się unosi i opada sennie,
w bezsenności słodkiej przebywać już wiecznie.
I wsłuchany w ten oddech, co pierś jej kołysze,
Żyć na wieki – lub w śmierci osunąć się ciszę.


John Keats, Do jesieni (fragment)

Gdzie pieśni wiosny są? No powiedz, gdzie?
W sercu je masz, więc nie myśl o nich już.
Gasnący dzień w chmur szatę stroi się
i rżyska pól dotyka barwą róż.

Przekład obu wierszy: Beata Biały

Był sobie film, czyli o tytułach w kinie

Pierwszy kwietniowy wypad do kina zaliczam do udanych. Uf, nareszcie. Po ostatnich kinowych wpadkach, trochę się bałam, że zaproponowany przez moją Przyjaciółkę film "Była sobie dziewczyna" okaże się jakimś romantyczno-obyczajowo-komediowym badziewiem. Na duchu podnosił mnie tylko fakt, że film jest produkcji brytyjskiej, a w rolach głównych nie występują Angelina Jolie i Brad Pitt, tylko aktorzy, których nazwisk nawet teraz nie jestem w stanie odtworzyć z pamięci. Za to ci, których nazwiska znam - Alfred Molina oraz Emma Thompson, grają role drugoplanowe, a wiadomo, że filmowi dobrze wróży, kiedy świetni aktorzy obsadzeni są w drugiej linii.

Zanim jednak przejdę do ekspresowej recenzji, muszę wyznać, że zirytował mnie tytuł - ten polski, wymyślony zapewne przez jakiegoś błyskotliwego speca od filmowego marketingu. Oryginalny brzmi An Education, co każdy, nawet nieznający języka angielskiego, przeciętnie inteligentny przedstawiciel gatunku homo sapiens jest w stanie zrozumieć. I pewnie każdy będzie zachodził w głowę, jakiż to ciąg skojarzeń poprowadził polskiego dystrybutora od angielskiego oryginału do polskiego quasi plagiatu pamiętnego tytułu "Był sobie chłopiec". Zabieg tym bardziej irytujący, że tytuł oryginalny doskonale oddaje sens filmu, po prostu trafia w samo sedno, czego już nie da się powiedzieć o polskim - kompletnie nijakim i sugerującym nie-wiadomo-co.

Nie po raz pierwszy się zżymam na takie translatorskie kwiatki, w których filmowi dystrybutorzy zdają się być mistrzami nad mistrze. Do moich ulubionych przeróbek (bo nie przekładów) należy tytuł "Boskie jak diabli", którego hiszpański oryginał brzmi Sin noticias de Dios, czyli "Żadnych wieści od Boga". Niech każdy sobie oceni, który lepszy. Który wierniejszy - oceniać nie trzeba. Jasne, Boy-Żeleński mówił, że tłumaczenie wierne nie jest piękne, a piękne nie jest wierne (jak kobieta), ale mówił to w czasach, gdy kino raczkowało i nikomu się nie śniło, by tytuł Gone with The Wind przetłumaczyć jako "Scarlett, przewrotna piękność Południa".

No, ale wróćmy do filmu. Powiem krótko: niezły. Może nie arcydzieło, ale półtorej godziny, które poświęciłam na śledzenie losów szesnastoletniej Jenny, nie uważam za zmarnowane. Film pokazuje dotkliwą lekcję życia (An Education!), jaką Jenny odbiera przy wydatnej pomocy sporo starszego od siebie mężczyzny. Ona - młoda i niedoświadczona, choć na szczęście bystra i już nieźle wyedukowana. On - czarujący, bogaty i reprezentujący wszystko, czym (kim) nie są mieszczańscy i nieco ograniczeni rodzice Jenny. Mogło się skończyć różnie, nawet tragicznie. Skończyło się trochę gorzko, ale pożytecznie - tyle mogę napisać, żeby nie zdradzić za wiele. Reasumując - można na to iść, zwłaszcza gdy ma się nastoletnią córkę. I lubi się Londyn, Paryż, Juliette Greco, lata 60. oraz fryzury à la Audrey Hepburn. Ja lubię. Niewykluczone, że zabiorę na to Zośkę - ma dokładnie tyle lat, co Jenny...

Alicjo, spływaj do Hongkongu

No, kurka jaśnista molesławska!* Nie mam ostatnio szczęścia do kina. Najpierw niedorobiony "Autor widmo", potem politycznie poprawne "Walentynki", a teraz familijna "Alicja w krainie czarów". Na milę jadąca dydaktycznym smrodkiem. W dodatku, niestety, zupełnie nieporywająca. Posługując się językiem z poematu Jabberwocky, rzekłabym: Było dłudno.

Czyli długo i nudno. Mimo technologii 3D, mimo efektów z serii "lecimy pod niebiosa, a potem ostro w dół", mimo interesujących zabiegów charakteryzatorskich, dzięki którym przystojny w naturze Johnny Depp, tu budzi co najwyżej rozbawienie, a śliczna Helena Bonham Carter wygląda jak eksponat objazdowego cyrku. Z literackiego oryginału zostały jedynie czytelne - to fakt - nawiązania i aluzje, które niestety zakłóca i mąci polski tekst. Z niewiadomych przyczyn, dystrybutor posłużył się w polskiej wersji całkiem nowym przekładem, choć pod ręką miał kilka polskich, w tym dwa najbardziej znane - Antoniego Marianowicza i Macieja Słomczyńskiego (mój ulubiony). Dżabbersmok jest tu Dziabberzwłokiem, co wprawdzie od razu sugeruje, jaki los spotka potwora (marny, oj, marny), ale taka łopatologia niekoniecznie robi tekstowi dobrze.

Burton postanowił chyba, że jego film będzie spełniał funkcje wychowawcze. Roi się tam od światłych maksym w stylu "Tylko wariaci są coś warci", co wprawdzie miało dowartościować Kapelusznika (biedak, wydaje się tu dosyć mocno niepewny swoich zalet), ale może rodzić wątpliwość, co w takim razie zrobić z Czerwoną Królową, która bez wątpienia jest niezłą wariatką, ale czy aby na pewno jest coś warta? Alicja, dzięki przygodom w Krainie Czarów, dojrzewa i mocno się emancypuje. Jednak o ile jej oświadczenie, że sama będzie decydowała o swoim życiu, w wiktoriańskiej Anglii brzmiałoby rewolucyjnie, o tyle dziś już nikogo specjalnie nie poruszy. Szczytem wszystkiego zaś jest końcowa sekwencja, w której dwudziestoletnie dziewczę okazuje się geniuszem biznesu i wielka wizjonerką, proponując niedoszłemu teściowi otworzenie filii jego spółki w... Hongkongu. Na co niedoszły teść godzi się bez mrugnięcia okiem, a nawet z niejakim podziwem. I Alicja płynie do Chin. Kurtyna!

Na koniec jeszcze jeden kamyczek do rodzimego ogródka - polski dubbing. Poza jednym jedynym głosem, który naprawdę mnie porwał, polska wersja wypadła co najwyżej średnio. Może to wina nudnawego tekstu, który aktorzy mówili bez przekonania, a może niezbyt dobranej obsady - grunt, że słucha się tego bez przyjemności. Wyjątek, o którym wspomniałam, stanowi Katarzyna Figura w roli Czerwonej Królowej. Takiej zołzy, wariatki i zakompleksionej histeryczki ze świecą szukać, a nasza aktorka wszystko to oddała rewelacyjnie.

Reasumując, po blisko dwóch godzinach obcowania z krainą czarów, wyszłam z kina rozczarowana. A na usta cisnęły mi się słowa: Alicjo, spływaj do Hongkongu!

* "Kurka jaśnista molesławska" to przekleństwo autorstwa mojej córki, Basi, o czym wspominam w poszanowaniu jej praw autorskich.