Moja Ryska Przygoda. Weekend na zamku

Gdy ktoś mnie spyta, czego nie brakuje na Łotwie, odpowiem bez wahania: deszczu i zamków. Związek między pierwszym i drugim, na pierwszy rzut oka nieoczywisty, w rzeczywistości jest dosyć ścisły. Żeby bowiem zwiedzić łotewskie zamki i pałace, trzeba się najeździć, a jak wiadomo, turystyka w czasie deszczu to średnia frajda.

Ja, do tej pory, miałam sporo szczęścia. Deszcz lał głównie w tygodniu, weekendy zaś, mimo marnych prognoz, okazywały się słoneczne. Swoją drogą, z tymi prognozami tutaj to prawdziwa loteria. Mam wrażenie, że ponieważ z jakichś przyczyn pogody na Łotwie nie da się przewidzieć, meteorolodzy, na wszelki wypadek zamieszczają prognozy z serii „na dwoje babka wróżyła", zatem spodziewasz się wszystkiego po trochu. Ale wróćmy do zamków.

                                                                               Sigulda

Jeśli wybierasz się, drogi Czytelniku, na zwiedzanie łotewskich zamków, z góry możesz założyć, że będą one dawną siedzibą kawalerów mieczowych (z czasem wchłoniętych przez zakon krzyżacki). No, w ostateczności jakiegoś biskupa. Oba wyżej wymienione zakony zapisały się różnymi zgłoskami w historii Łotwy, pozostawiając po sobie uroczą pamiątkę w postaci lepiej lub gorzej zachowanych zamczysk i twierdz. Najczęściej są to malownicze ruiny, którym przywraca się nieco blasku, odbudowując tę i ową basztę, ustawiając na zamkowym dziedzińcu dyby, a w załomie murów starą armatę.

Trzeba jednak przyznać, że tym zabiegom rekonstrukcyjnym towarzyszy spory wysiłek, by ruiny uczynić atrakcyjnymi. W dawnych zamkowych pomieszczeniach organizowane są naprawdę niezłe ekspozycje, często z wykorzystaniem multimediów, tak że wycieczka staje się pasjonującym spotkaniem z historią Łotwy, regionu, wreszcie samego zamku. Są też i polskie wątki, z których wynika, że byliśmy głównie najeźdźcą, co stanowi spory dysonans poznawczy dla kogoś, kto przez całą swoją edukację słyszał, że my to tylko za wolność waszą i naszą.

Do tej pory odwiedziłam cztery takie przybytki: w Bauska (XV w., kawalerowie mieczowi, potem arcybiskup, w końcu książęta Kurlandii), Cesis (XIII w., siedziba Wielkich Mistrzów zakonu kawalerów mieczowych), Siguldzie (XIII wiek, kawalerowie mieczowi) i Turaidzie (XIII w., siedziba arcybiskupów). Wszystkie cztery to dobrze utrzymane ruiny, za wyjątkiem ostatniego, który można nazwać „nówką-sztuką”, bo wszystko, co dziś wznosi się ponad ziemią, to efekt rekonstrukcji. I ciąg dalszy nastąpi.

Jak się kto uprze, to Siguldę, Turaidę i Cesis można załatwić za jednym zamachem, bo leżą niedaleko siebie (odległość Sigulda – Cesis to ok. 30 km). Z Siguldy malownicza ścieżka wiedzie przez park narodowy rzeki Gauji aż do Turaidy, więc jeśli się ktoś nie boi wędrówki i jest przygotowany na odrobinę wspinaczki, może tę trasę pokonać pieszo, z małym interludium na przejażdżkę kolejką linową z Siguldy do Krimuldy. Widoki jak marzenie! Oczywiście, wszędzie da się dojechać także na kołach, my jednak wybraliśmy spacer. Do Cesis trzeba już dojechać samochodem lub autobusem. Tu uwaga: rozkład jazdy autobusów bywa mało przyjazny, a informacja turystyczna w Siguldzie, pod innymi względami bardzo kompetentna, w tej kwestii okazała się mało precyzyjna. Obsługujący nas młodzieniec, płynną angielszczyzną zapewniał, że autobusy jeżdżą mniej więcej co pół godziny. W rzeczywistości – trzy razy na dzień. Wybaczyliśmy mu tylko dlatego, że była niedziela i nasze chrześcijańskie sumienia nie chciały się skalać grzechem głównym. Gniewem, znaczy.

Żeby zwiedzić zamek w Bauska, trzeba się wybrać na podłudnie, ku granicy z Litwą. Warto przy okazji przeskoczyć o kilka wieków w przód, zwiedzając leżący parę kilometrów dalej pałac w Rundale, o którym już pisałam (tekst znajdziecie Państwo tutaj). Bo pałace to kolejna łotewska spécialité de la maison. Którą podam Państwu na tacy innym razem. Czyli: C. D. N. 

                                                                           Turaida

Moja Ryska Przygoda. Gauja, czyli na pagajach

Ręka w górę, kto w ciągu ostatnich pięciu lat widział kosiarza (taki facet z kosą, co ścina trawę lub zboże). Jasne, dziękuję. To teraz ręka w górę, kto w ciągu ostatnich pięciu lat widział żurawia (taki ptak, co z czaplą się nie umiał zejść). Taa, dziękuję. I na koniec, ręka w górę, kto przepłynął kajakiem 20 km, na obiad zjadł pół kalarepy i trzy morele, spalił sobie czoło oraz kilka innych części ciała i czuje się po tym wszystkim niebiańsko szczęśliwy. Ja! Ja! Ja, na wszystkie punkty powyżej!

Kosiarza widzieliśmy jeszcze w drodze do Cesis, skąd rozpoczynał się nasz kajakowy szlak. W chwilę potem dwa, powtarzam, DWA żurawie, z godnością spacerujące po ciągnącej się wzdłuż drogi łące. Potem już tylko kajak i... Gauja.

Gauja to rzeka. Podobno jedna z najpiękniejszych na Łotwie i wprost stworzona do wypraw kajakowych. Potwierdzam w całej rozciągłości. No, może nie całej, bo przepłynęliśmy dziś zaledwie fragment Gauji - między Cesis a Ligatne. Ale za to jaki fragment! Proszę uruchomić wyobraźnię...

Szeroka na jakieś dwadzieścia - trzydzieści metrów rzeka w kolorze gorzkiej czekolady. Ta barwa to skutek niesionych przez wody Gauji drobin piaskowca, z którego zbudowane są wysokie i strome brzegi, porośnięte świerkowo-sosnowo-brzozową mozaiką. A co jakiś czas przepiękne, piaskowe klify w różnych odcieniach ochry. Śpiew ptaków, plusk wioseł, słońce, wiatr... Raj.

No, prawie. Bo, jak wiadomo, świat byłby cudowny, gdyby nie ludzie. Którzy, przynajmniej niektórzy, zupełnie nie wiem, po co pchają się w te piękne okoliczności przyrody, skoro ich ulubionym zajęciem jest wykrzykiwanie z kajaka do kajaka "Uchuuu!". Na co drugi kajak ochoczo odpowiada "Uchuuuu!". I tak dalej w ten deseń. Ptaki milkną, słońce, zniesmaczone, chowa się za chmurkę.

A gdy podpływamy bliżej jednego z przecudnej urody klifów, ze zgrozą odkrywamy ślady działalności homo sapiens. I choć wyryte w piaskowcu napisy są po łotewsku, łatwo się domyślić, co autor miał światu do zakomunikowania. "Ty byłem/byłam". "Kocham cię, misiaczku" (plus gigantyczne serce). Misiaczek na pewno się ucieszył. My mniej.

Mimo wszystko, było wspaniale. Gauja łaskawie niosła nas swoim niespiesznym nurtem, tylko w dwóch lub trzech miejscach pokazując pazurki w postaci niegroźnych bystrzy. Do przeprawy promowej w Ligatne dopłynęliśmy niezbyt zmęczeni i pełni ochoty na więcej. Z czego wniosek, że ciąg dalszy nastąpi...