Moja Ryska Przygoda. Ligo, Ligo, czyli też mogę mieć wianek

Jedną z niespodzianek, jakie czekały na mnie w Rydze, był fakt, że zaledwie 10 dni od rozpoczęcia tu pracy, załapałam się na święto państwowe. W dodatku, nie celebruje ono żadnego doniosłego faktu historycznego, chyba żeby za doniosły fakt historyczny uznać przesilenie letnie. Tu uznano. A wskutek tego uznania 23 i 24 czerwca są dniami wolnymi od pracy. Gdy wziąć pod uwagę miłą koincydencję, że w tym roku dni te przypadają w czwartek i piątek, w efekcie otrzymujemy dłuuuugi weekend. Który dla mnie właśnie się rozpoczął. Ha! Ale wróćmy do samego Święta.

Napisałam je wielką literą nie przez przypadek. Bo dla Łotyszów Ligo-Jani (tak się to święto nazywa) to sprawa poważna. Nasza Sobótka czy inne Wianki mogą się schować! Tu świętuje się NAPRAWDĘ. Prawdopodobnie ma to związek z faktem, że za czasów Związku Radzieckiego władza surowo zakazała świętowania, uznając Ligo za oczywisty wyraz ciemnoty i - co gorsza - przywiązania do zgoła nieradzieckich korzeni. Zatem, gdy tylko władza sowiecka sobie poszła, Łotysze przywrócili Ligo, nadając świętu charakter tyleż oficjalny (święto państwowe, dni wolne od pracy), co ludyczny.

Mamy tu wszystko, co ludy naszego regionu uznawały za ważne - szacunek i wdzięczność dla natury, hołd składany płodności, nadzieję na urodzaj i szeroko rozumianą pomyślność. Mamy ogień, wodę, zioła. Mamy ofiary składane naturze. Wreszcie, mamy to, co homo ludens lubi najbardziej - taniec, śpiew i... napoje wyskokowe. W przypadku Łotwy - piwo.

Wiele tradycji nam, Polakom, jest dobrze znanych. Różnią się detale, ale sens pozostaje ten sam. Można powiedzieć, że to wariacje na temat. Na przykład, podobnie jak podczas naszej kupalnocki, dziewczęta plotą wianki, ale zamiast rzucać ja na wodę, próbują je zarzucuć na gałęzie dębu - każda
nieudana próba o jeden rok oddala perspektywę zamążpójścia. O tym, czy mariaż będzie szczęśliwy, dąb roztropnie milczy. Panowie skaczą przez ogień, który ma ponoć właściwości oczyszczające. Wszyscy zajadają się serem, który jest żółty i okrągły jak słoneczko i ma w sobie dużo kminku. A jak kto nie lubi sera, może oddać hołd słońcu, zjadając okrągłe, pomarańczowe placki marchwekowe. Wszystko, z piwem włącznie, nawiązuje do Matki Natury, bo przecież piwo to sama natura. CBDU.

Oczywiście, święto ma także wymiar komercyjny. Towarzyszą mu rozmaite targi, na których kupić można wszystko - od rękodzieła, poprzez artykuły spożywcze, po rośliny. Te ostatnie stanowią zresztą wiodący motyw Ligo. Na topie są kwiaty, zioła, trawy i gałęzie dębu, który, jako symbol siły, cieszy się wielką estymą. Do tego stopnia, że panowie przystrajają głowy wieńcami z jego liści. Widok bezcenny. W ogóle, wianki nosi się tu bez żadnych ograniczeń - nieważna płeć, wiek, status... Na własne oczy widziałam dziś w centrum Rygi panie w eleganckich garsonkach i wianuszkach zdobiących skronie. Naszła mnie nawet pokusa, żeby też sobie taki sprawić. Powstrzymała mnie jednak myśl, że to trochę ryzykowne. Ktoś mi strzeli fotkę, wrzuci do sieci, pół świata to zobaczy, a krewni-i-znajomi-królika skomentują, że pojechała do Rygi, pobyła tam raptem dwa tygodnie i już jej odbiło. Więc nie kupiłam. A teraz żałuję.

Ale jest jeszcze szansa. Jutro właściwe Ligo. Ryga świętuje na całego. Po dwóch stronach rzeki dwie konkurencyjne imprezy. My, jako lokalni patrioci Agenskalns, zostaniemy na ryskiej "Pradze". I kto wie, może wrócimy do domu w wiankach? 

Ziemia obiecana na Woli

Od jakiegoś czasu czuję się, jakbym żyła w "Ziemi obiecanej". Nie, nie w tej, do której Starsi Bracia w wierze wędrowali 40 lat. W tej Reymontowskiej, łódzkiej i fabrycznej. Wprawdzie warszawska Wola też była fabryczna, jednak nie w tym tkwi podobieństwo. Podobieństwo tkwi w ogniu.

Bo od jakiegoś czasu na mojej ulicy regularnie wybuchają pożary. Mniej więcej raz na tydzień nocną ciszę rozdziera wycie syren straży pożarnej, a w nasze okna błyska niebieskie światło strażackich wozów. Prawdziwa dyskoteka. Płonie sąsiednia kamienica.

Jest to stara, przedwojenna ruina. I wygląda dokładnie tak, jak brzmi: RUINA. Grożąca zawaleniem. Trzymająca się w kupie ledwo, ledwo. Tu i tam podparta kołkami i dla picu odseparowana od chodnika białoczerwoną taśmą z napisem "Przejście drugą stroną ulicy". Dzięki czemu, jak komuś spadnie na głowę któraś z licznych, obluzowanych cegieł, to ów ktoś sam sobie będzie winien.

Ktoś mógłby spytać, po co taka ruina jeszcze stoi i grozi ludzkiemu życiu i zdrowiu. Ja też pytałam - przez pierwsze parę lat mieszkania obok. Teraz już nie pytam, bo wiem. Otóż stoi, bo ten archtektoniczny truposz otoczony jest opieką konserwatora zabytków. Przy czym, słowo "otoczny" należy rozumieć bardzo precyzyjnie - otoczony taśmą. Bo na tym opieka się kończy.

Kamienica bowiem stanowi własność prywatną. Czyją - nie mam pojęcia. Słuchy jednak krążą, że właściciel istnieje i chętnie by właścicielem być przestał. Nie bardzo jednak może, bo kto kupi ruinę "pod konserwatorem"? Idealnie byłoby zburzyć to, co zostało z kamienicy, i spylić atrakcyjną działkę w centrum stolicy. Do rymu. Ale nie wolno - zburzenie "zabytku" grozi drakońskimi karami, które cały biznes uczyniłyby kompletnie nieopłacalnym. Zatem ruina stoi sobie i malowniczo niszczeje, a okoliczni menele urządzają w niej sobie noclegownię, imprezownię i licho wie, co jeszcze.

Dlatego, kiedy jakiś czas temu kamienica zaczęła regularnie płonąć, przypomniała mi się "Ziemia obiecana". Tam pożary fabryk stanowiły nierzadko ratunek przed bankructwem. Tu - kto wie? - może okażą się gwoździem do trumny tego truposza, a konserwator zabytków nie będzie miał już czego otaczać taśmą, czyli opieką.

I wszystko to generalnie ważyłabym sobie lekce, gdyby nie fakt, że MOJA kamienica stoi tuż obok. Przez prowizoryczny i bynajmniej nie przysłowiowy płot. Który ognioodporny nie jest. Mam zatem nadzieję, że święty Florian, w przeciwieństwie do konserwatora zabytków, otoczy nas opieką. Nie taśmą. 

Kominek, czyli hiacynt na Orinoko

Jednym z moich niespełnionych i wiecznie żywych marzeń jest posiadanie kominka. Nie jakiegoś biocośtam, co to udaje czym nie jest, ale prawdziwego - płonącego, trzaskającego i wysyłającego w niebo, na pohybel ekoterrorystom z Brukseli, mój własny, osobisty wkład w obecność CO2 w powietrzu. Bez którego to CO2 (to informacja dla ekoterrorystów) niemożliwy jest proces fotosyntezy i istnienie roślin zielonych na tym łez padole.

Niestety, ku mojej rozpaczy, posiadanie kominka uniemożliwiają mi dwie rzeczy: a) przepis, zgodnie z którym kominek może mieć tylko szczęśliwy posiadacz domu jednorodzinnego; b) brak domu jednorodzinnego. Na pierwsze wpływu nie mam żadnego, bo ministrem budownictwa raczej już w tym życiu nie zostanę. Na drugie, hm, ograniczony, choć może uporczywa gra w totolotka coś by w tej sprawie pomogła. Z naciskiem na "może" oraz tryb mocno przypuszczający. 

Tak czy siak, na razie kominka nie ma i wygląda na to, że długo nie będzie. Zasadniczo, powinnam się do tego przyzwyczaić, zaakceptować i znosić z filozoficznym spokojem obojętnej na dobra tego świata chrześcijanki. I przez większą część roku nawet mi się to udaje. Kiedy jednak na horyzoncie pojawia się zima, do duszy zakrada mi się podstępny ferment, który z pierwszym mrozem przybiera postać narastającej frustracji. A kiedy cały cywilizowany świat drze się w niebogłosy Happy New Year (ostatnio nikt już nawet nie próbuje drzeć się w językach ojczystych, poza Anglosasami, rzecz jasna), moja frustracja osiąga poziom Wyżyny Tybetańskiej. Bo nic, ale to nic na świecie nie może się równać z sylwestrem spędzonym w cieple własnego kominka!

Skąd to wiem? Pojęcia nie mam, bo nigdy podobnej rozkoszy nie doświadczyłam. Owszem, raz przesiedziałam sylwestra przy kominku, ale primo to nie był mój kominek, a secundo siedzenie przy kominku było życiową koniecznością, bo tamtej nocy w domu moich rodziców wysiadł prąd i żywy ogień był jedynym źródłem ciepła i światła. Skąd zatem pewność, że witanie nowego roku przy moim własnym kominku byłoby tak cudowne? Ha! I tu jest pies pogrzebany. Nie ma pewności. Jest tylko marzenie. Które, póki się nie ziści, będzie się pleniło w mojej duszy niczym wodny hiacynt na Orinoko.