Chroń prezydenta!

To nie będzie wpis polityczny. O, nie. Jeśli tego oczekiwałeś, drogi Czytelniku, już teraz możesz porzucić lekturę. To będzie wpis o pryncypiach. I o nas, Polakach. Aha, i o kinie.

Tak się jakoś złożyło, że w ciągu ostatnich kilku dni obejrzałam dwa filmy made in USA, które traktowały mniej więcej (właściwie to więcej niż mniej) o tym samym. Biały Dom jest zaatakowany przez terrorystów. Bad guys z różnych powodów chcą dorwać prezydenta. A pewien good guy, trochę poharatany przez życie i niedoceniany, tegoż prezydenta ratuje.

Fakt, że ratuje w pojedynkę, sam przeciwko całej armii po zęby uzbrojonych zbójów, należy, rzecz jasna, do reguł gatunku. Jak ktoś nie umie przymknąć oka, a najlepiej obu, nie powinien takich filmów oglądać. Ja przymykam programowo i tylko żeby obejrzeć w spokoju, muszę powściągać temperament mojego Pana i Władcy, który co jakiś czas jęczy "no nie, po takim ciosie to się już nie wstaje".

Oczywiście, ja też wiem, że się nie wstaje. I mam pełną świadomość, że takie filmy to bardzo sprawnie nakręcone bajki dla dorosłych. Jest jednak coś, co mnie w nich nieodmiennie zachwyca. Tym czymś jest typowo amerykański leitmotiv: ogólnonarodowa, wszechogarniająca i zdolna do najwyższych poświęceń miłość do państwa, która jak w soczewce, skupia się w tym jednym, bohaterskim agencie-wybawcy. Tak, właśnie do państwa. Bo prezydent - szlachetny, miłujący swój kraj, choć nie pozbawiony słabości, uosabia państwo.

Ilekroć oglądam taki film, przychodzi mi do głowy pytanie: dlaczego nigdy nie widziałam polskiego obrazu, w którym jakiś dzielny były agent służb takich czy innych własną piersią broniłby naszego Pierwszego w Państwie? Czyżby dla nas, Polaków, taki temat był mniej atrakcyjny niż dla naszych bliźnich zza oceanu? Czyżby dekady peerelowskiej nieufności, ba, wrogości w stosunku do państwa sprawiły, że nie umielibyśmy się wzruszyć sceną, gdy nasz prezydent przemawia do narodu, zapewniając, że nic nas nie złamie i niech Bóg ma nasz kraj w opiece? I czy w polskim filmie możliwa by była scena, w której dzielny agent mówi do uratowanego, choć nieźle pokiereszowanego prezydenta: "Wprawdzie na pana nie głosowałem, ale może tym razem zagłosuję"?

Cóż, może przesadzam. Może to wyłącznie kwestia skromniejszych budżetów i jak tylko kasa się znajdzie, na naszych ekranach zaroi się od filmów akcji w stylu "Belweder w ogniu", gdzie dzielny agent usłyszy rozkaz "Chroń prezydenta". A nas wciśnie w fotel.

IO, czyli krótka historia czasu

Igrzyska Olimpijskie w Londynie oglądam nieregularnie i raczej z przymusu. Przymusowi na imię Mąż, który z niewiadomych mi przyczyn, uznał IO za doskonały sposób na odstresowanie się po ciężkim dniu w robocie.  Toteż od jakiegoś  czasu każdego wieczora w naszym mieszkaniu rozbrzmiewa głos Przemysława Babiarza, na przemian z głosem Macieja Kurzajewskiego. Słyszę obu panów tak często, że za chwilę włączę ich w krąg najbliższych znajomych i zacznę im wysyłać kartki na święta.

Zanim to jednak nastąpi, upłynie jeszcze tydzień z okładem, kiedy to ewentualny seans wieczorny przed telewizorem będzie się sprowadzał do wyboru IO lub IO.  Przestałam się już buntować, w czym zresztą wydatnie pomagają mi dostępne w mojej kablówce stacje telewizyjne – konkurencja dla IO tak mizerna, że nie ma o co kopii kruszyć. Więc nie kruszę. I czasem przysiądę na chwilę, by wraz z moim PiW-em obejrzeć zmagania dzielnych sportowców i posłuchać obrazowych komentarzy moich nowych, bliskich znajomych. Ostatnio pan Babiarz nazwał Michaela Phelpsa  „pociskiem z Baltimore”. Nie jestem pewna, czy sam zainteresowany byłby tym zachwycony – skojarzenia ze strzelaniną w Baltimore aż nazbyt oczywiste, ale sama figura stylistyczna – palce lizać. 

Muszę jednak przyznać, że to okazjonalne kibicowanie, poza doznaniami estetycznymi, niesie z sobą też spory ładunek refleksji.  Oglądając rozmaite konkurencje, nagle uświadamiam sobie, jak względnym pojęciem jest czas. Niby nic odkrywczego, ale kiedy dociera do mnie, że ktoś tam nie stanął na podium, bo płynął za długo o pół sekundy, wartość czasu staje się jakby bardziej namacalna.

Pół sekundy. Doba składa się ze 172 800 półsekundowych sekwencji. Czy każdą z nich wypełniam czymś, co choć trochę przybliża mnie do podium? 

Zakupy dla bezrobotnych, czyli pułapki product placement

Czym jest product placement, wie każdy, kto choć z daleka zetknął się z marketingiem. Tym, którzy się nie zetknęli (szczęśliwcy!), wyjaśniam, że to jeden z marketingowych trików, polegający na umieszczaniu danego produktu (np. jego logo) w jakimś środku przekazu - np. w filmie. Od zwykłej reklamy różni się jednak tym, że ma stwarzać pozory naturalności. Innymi słowy, mami odbiorcę i przemawia do jego podświadomości, zamiast uczciwie błysnąć w oczy tablicą "uwaga, reklama".

Przykład? Ot, James Bond przesiadający się niespodziewanie z astona martina do - dajmy na to - fiata 126 p. Zaszokowany widz, nie miałby pojęcia, że to reklama malucha, ale za to w jego podświadomości zakiełkowałoby przekonanie, że skoro jeździ nim 007, to znaczy, że bryka warta jest grzechu.

Ale product placement bywa zabiegiem niebezpiecznym. Zastosowany nietrafnie, może spowodować taki ciąg skojarzeń, że więcej z tego szkody, niż pożytku. Przekonałam się o tym niedawno, oglądając pewien polski serial. Jego bohaterkę właśnie porzucił mąż, a w dodatku wywalono ją z roboty. Kobieta desperacko szuka pracy, kołacze do wszystkich możliwych firm ze swojej branży, a ostatecznie ląduje "na zmywaku" w pewnej knajpie. Krótko mówiąc, mamy do czynienia z bezrobotną rozwódką w średnim wieku, chwilowo - pomywaczką.

I tu właśnie wkraczają spece od marketingu ze swoim product placement. Nasza bezrobotna (podkreślam!) bohaterka, której zawartość portfela ogranicza się do dowodu osobistego, robi zakupy w sieci delikatesów Alma. Logo sieci kamera pokazuje nachalnie i wielokrotnie, włącznie z tym, że bohaterka niesie torbę z zakupami nie za uszy, ale w ramionach, eksponując rzeczone logo przez dobrych parę minut. A za plecami ma samochód dostawczy z wyraźnym logo strony www, na której można sobie zrobić zakupy w Almie - przez internet, rzecz jasna.

Niby fajny pomysł. Bohaterka sympatyczna (choć chwilowo nieszczęśliwa), więc Alma winna się skojarzyć ze sklepem dla miłych babek. Tyle tylko, że każdy, kto choć raz zrobił tam zakupy, wie, że aby tego dokonać, portfel trzeba mieć dobrze wypchany banknotami lub kartami kredytowymi (bez debetu na koncie). A bezrobotny nie przekroczy progu Almy, bo nie starczy mu nawet na zapałki. W rezultacie, w mojej podświadomości powstała irytacja, która szybko przedostała się do świadomości, alarmując, że autorzy tego marketingowego triku mają mnie za idiotkę. Z dwojga złego wolałabym już chyba kolejną durną reklamę w stylu "smukłonoga bizneswoman robi zakupy w Almie, co czyni ją nieskończenie szczęśliwą i spełnioną". Też kit, ale przynajmniej nikt nie udaje, że prawda.

Redfort kontra Pudzian, czyli testosteron górą

Telewizję oglądam rzadko. Po pierwsze, niewiele w niej jest do oglądania, a jeśli nawet coś się trafi, to w godzinach przeznaczonych dla insomniaków. Po drugie, ostatnio jestem tak wykończona, że już o 21-ej Morfeusz chwyta mnie w ramiona, co mąż komentuje zgryźliwie, twierdząc, że Morfeusz to facet o bardzo niebezpiecznych powiązaniach rodzinnych, i żebym lepiej dała sobie z nim spokój. Po trzecie i ostatnie, nie bardzo potrafię posługiwać się naszym domowym pilotem, więc jeśli nie ma pod ręką kogoś z rodziny, telewizor stanowi dla mnie sezam bez hasła dostępu.

Czasem jednak los mi sprzyja. Z niewiadomych przyczyn nie chce mi się spać (może Morfeusz podrywa wtedy inne babki), rodzina jest w domu, a któryś z kanałów telewizyjnych nadaje coś z grubsza oglądalnego. Okazuje się jednak, że i wtedy telewizor może być niedostępny, bo w grę wchodzi jeszcze coś, co się nazywa rozbieżnością gustów. Właśnie w takiej chwili przekonuję się, że władza nad pilotem nie jest tylko czczym wymysłem.

Piszę te słowa, a z sąsiedniego pokoju dochodzą wrzaski pozostałej części rodziny, która ogląda Konfrontację Sztuk Walki, czyli wielkie mordobicie w łódzkiej Arenie. Kiedy przy kolacji nieśmiało zaproponowałam, by rodzinnie obejrzeć film z Robertem Redfordem (do wyboru były aż dwa - jeden nakręcony, gdy RR był piękny i młody, drugi - gdy już był tylko piękny), moi faceci zakipieli testosteronem. Dowiedziałam się, że chyba mi na rozum padło, bo Redforda widziałam już setki razy, a Pudziana lejącego jakiegoś wielkiego mięśniaka - ani razu! Co więcej, istnieje spora szansa, że tym razem to Pudzian dostanie wciry, więc takiej okazji po prostu nie wolno przepuścić. A "Orły Temidy" czy "Zawód szpieg" to mogę sobie obejrzeć na dvd, oczywiście, jak już zreperujemy nasz odtwarzacz, który zepsuł się jakieś dwa lata temu i tak mu zostało.

Niestety, do panów dołączyła Baśka, która wprawdzie testosteronem nie kipi, ale temperament ma jak Basia Jeziorkowska, (secundo voto Wołodyjowska), która też wolała z szabelką latać niż haftować na tamborku. Tym sposobem, głosami 3 do 2 wygrał Pudzian, któremu mściwie życzę, by dzisiejszego wieczora było to jego jedyne zwycięstwo. Sądząc po tym, jak wygląda jego przeciwnik (pseudonim Butterbean, czyli fasolka), nasz strongman nie będzie miał lekko. Cha, cha.

Na otarcie łez obejrzałam sobie kilka fotek Redforda, a w końcu pomyślałam, że może nie ma tego złego. Ostatecznie, lepiej, żeby moi faceci oglądali, jak inni leją się po mordach, niż gdyby mieli swój testosteron wylewać podczas walki wręcz. Jak sobie pokrzyczą przed telewizorkiem "Pudzian, daj mu wycisk" (wersja ocenzurowana), jutro będą łagodni jak baranki i nawet brak chleba na śniadanie (znowu zapomniałam kupić!) nie wyprowadzi ich z równowagi. A gdyby się jednak małodusznie czepiali, powiem, że Pudzian (lub ten drugi "Fasolek") jadł za dużo chleba, mięśnie mu się otłuściły i właśnie dlatego przegrał z kretesem. Sic!

Kino familijne po dwudziestej

Jakieś dwa lata temu brałam udział w posiedzeniu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji poświęconemu edukacji medialnej dzieci i młodzieży. Posiedzenie było długie i nudne i niewiele z niego zapamiętałam, ale jedna rzecz zwróciła moją uwagę - referat na temat podziału filmów według kategorii wiekowych. Dowiedziałam się, między innymi, że kategorii jest kilka, kryteria selekcji niezbyt jasne, a w ogóle, cały ten podział to pic na wodę fotomontaż, bo stacje telewizyjne i tak obniżają kategorie wiekowe jak tylko się da, a KRRiT może zareagować jedyne post factum, gdy zło już się stanie i przedszkolak obejrzy sobie na dobranoc pornoska.

Przykładów takiego naciągania kryteriów nie trzeba daleko szukać - właściwie można zaryzykować twierdzenie, że są na porządku dziennym. Weźmy choćby wyświetlany wczoraj w telewizji TVN7 film "Świadek koronny". Tytuł sugerował wprawdzie, że najbliższe dwie godziny spędzę w towarzystwie przestępczości zorganizowanej, ale w lewym górnym rogu ekranu świecił mi się krzepiąco żółty trójkącik z liczbą 16. Inaczej mówiąc, stacja TVN7 uznała, że już człowiek szesnastoletni może ten film spokojnie obejrzeć. Na przykład, moja Zośka.

Chwała Bogu, Zośka była poza domem (obóz wędrowny po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej), bo gdyby nie to, pewnie zażyczyłaby sobie wspólnego oglądania, argumentując, że film jest przecież od lat 16, a ona ma lat 16, więc przestańcie się czepiać! I może, nie znając filmu, byśmy się ugięli. A wtedy moja Zośka stałaby się świadkiem kilku okrutnych pobić, co najmniej jednego morderstwa oraz - gwoździa programu - brutalnego gwałtu zbiorowego w kiblu. Spektakl w sam raz dla szesnastolatki. Tak przynajmniej uznał ów ktoś, kto w stacji TVN7 odpowiada za wiekowe kategorie filmów. Jego dzieci (o ile je ma) na śniadanko oglądają pewnie "Hannibala", po obiadku "Siedem", a na dobranockę "Emmanuelle".

Żeby jednak nie było, że się nieobiektywnie czepiam tylko komercji, rzuciłam okiem na program telewizji publicznej. I co widzę? Oto w Programie 1 TVP, dziś, o 23.15, leci film "Bez litości". O dzielnych policjantach, którzy ścigają przestępców. Tytuł wprawdzie brzmi groźnie, ale to pewnie jakaś metafora, bo film jest od lat 12. Natomiast jutro, o 22.50, dwunastolatki mogą sobie obejrzeć "W pogoni za zbrodniarzem", który to zbrodniarz jest zbrodniarzem wojennym, ale chyba niezbyt okrutnym, skoro może z nim zawrzeć znajomość moja Baśka (lat 12).

Na szczęście, o tej porze Baśka zwykle zawiera już znajomość z Morfeuszem, więc walory edukacyjne filmów, które TVP1 umieściła w jej kategorii wiekowej, raczej ją ominą. A mnie ominie tłumaczenie dziecku, dlaczego film "od lat 12" nie jest filmem od lat 12.

Kobieta i pilot, czyli jak nie zapaść na Alzheimera

Moja Przyjaciółka była dziś w telewizji. Jako ekspert. Ekspertka, znaczy. Nie po raz pierwszy, zresztą, bo media zapraszają ją regularnie - jesienią, by pouczała naród o grypie, a wiosną, by przestrzegała przed śmiercionośnym kleszczem. Przyjaciółka jest bowiem lekarzem (tfu! lekarką! - kiedy ja się wreszcie przestawię na te żeńskie formy?), więc grypę i kleszcze ma w małym palcu (na szczęście, tylko metaforycznie).

Na dziś zaplanowane były kleszcze. I choć wiem o nich już wszystko (ojciec-zakaźnik i Przyjaciółka-zakaźniczka zrobili swoje), chciałam Przyjaciółkę obejrzeć, żeby jej potem powiedzieć, że była świetna, wyglądała zjawiskowo, a media to jej drugie powołanie. Po pierwsze, to wszystko prawda, a po drugie, tak właśnie robią przyjaciółki - jak mnie się zdarzyło być w tv, ona mnie oglądała, po czym dzwoniła i mówiła, że byłam świetna, wyglądałam zjawiskowo... i tak dalej. ABC przyjaźni. Kobiecej, rzecz jasna.

A zatem, za kwadrans dziewiąta zasiadłam przed telewizorem, żeby przygotować się do oglądania. Przyjaciółka wchodziła na wizję o dziewiątej, więc wyliczyłam sobie, że piętnaście minut to akurat tyle, ile mi potrzeba na uporanie się z wszystkimi trudnymi czynnościami, takimi jak: włączenie telewizora, znalezienie odpowiedniego kanału i ustawienie wszystkich parametrów wizji i fonii, by w spokoju napawać się chwilami chwały Przyjaciółki.

Tu muszę zaznaczyć, że mam w domu dwa piloty - jeden od telewizora, drugi od dekodera HD (proszę mnie nie pytać, co to jest, bo nie mam zielonego pojęcia, ale rodzina mnie przekonała, że to coś wspaniałego, bez czego nowoczesny oglądacz telewizji nie może się obejść). Na każdym z pilotów jest milion przycisków, wśród których wyróżniają się zwłaszcza dwa: Menu oraz OK. Wystarczy zatem wejść w menu, a potem wciskać ok. Oczywiście, pod warunkiem, że to, co robimy, jest ok. Wprawdzie, nigdy dotąd sama tego nie robiłam, bo od czego ma się dzieci, ale nie przesadzajmy - to musi być prościzna.

O 8.50 byłam już lekko zdenerwowana. Wciskanie menu na jednym i drugim pilocie dało tylko ten efekt, że ekran telewizora lśnił na niebiesko, co wyglądało dosyć ładnie, ale nie dawało cienia szansy na obejrzenie Przyjaciółki. O 8.55 na ekranie pojawiły się jakieś cyfry i strzałki. O 8.57 pojawiło się wreszcie coś, co przypominało menu, ale niestety figurujące w tej "karcie dań" pozycje brzmiały bardzo tajemniczo (np. HD1). O 8.58 wrzasnęłam "Tomek, ratunku!", przekrzykując szum lejącej się z prysznica wody (syn brał kąpiel). Musiałam wrzasnąć bardzo sugestywnie, bo syn pojawił się przy mnie w mgnieniu oka, malowniczo owinięty ręcznikiem i cały ociekający wodą. Pewnie myślał, że ktoś się wdarł do mieszkania lub znajdzie matkę konającą na atak serca. Ewentualnie, jedno i drugie.

Znalazł matkę z dwoma pilotami w dłoni i paniką w oczach. W 10 sekund wrzucił mi odpowiedni kanał. I nawet nie był zgryźliwy. Kiwał tylko mokrą głową i patrzył na mnie z wyrazem twarzy, który bardzo, ale to bardzo mi się nie podobał. Zupełnie, jakbym miała na czole wypisane: Niemota, co nie umie użyć pilota. I zupełnie, jakby to była prawda. A potem dotarło do mnie, że to, niestety, JEST PRAWDA. I przypomniałam sobie książkę dr. Weila, którą kiedyś tłumaczyłam, gdzie najsłynniejszy lekarz Ameryki tłumaczył, że organy nieużywane zanikają. I że dotyczy to także mózgu. Oraz radził, żeby tego mózgu używać jak najintensywniej - na przykład, ucząc się języków obcych lub poznając nowe programy komputerowe. Zmniejsza to ponoć znacznie prawdopodobieństwo zapadnięcia na chorobę Alzheimera i starczą demencję.

Dlatego postanawiam: w ramach walki z Alzheimerem (potencjalnym, ale nie lekceważmy ryzyka), nauczę się:
a) obsługiwać OBA piloty;
b) programować pralkę;
c) ustawiać zegar w piekarniku (jak korki wylecą, to się cholerstwo zeruje);
d) znajdować moją ulubioną stację radiową.

Rozważałam jeszcze opanowanie wypełniania formularza PIT, ale uznałam, że to już byłoby znęcanie się nad sobą. I tak nie jestem pewna, czy nie wysiądę przy pralce. Lub przy drugim z pilotów. Ale, kurczę blade, od czego mam męża i dzieci?!

Konkurs ortograficzny dla dysortografików

Mam fantastyczny pomysł na telewizyjny show! Prosty jak budowa cepa i tani w realizacji. Wystarczy kilka tablic i kreda. Oraz parę znanych osób, które mają problemy z językiem ojczystym - najlepiej dotkniętych dysortografią. W dzisiejszych czasach, kiedy dyslektykiem jest co drugi maturzysta, nie powinno być z tym problemów. Uczestnicy show będą publicznie pisali dyktando, nie widząc, rzecz jasna, tablic swoich rywali. Za to publiczność będzie te tablice widziała, bo umiejętnie pokaże je kamera. W jury zasiądzie Doda, Michał Wiśniewski oraz - dla równowagi - profesor Bralczyk (Miodek raczej się nie zgodzi). Ale i tak o wynikach zadecyduje esemesowe głosowanie telewidzów, więc wygrać może nawet znany polityk, który napisze na swojej tablicy: "Moja rzona dobże gotóje", ale za to ma ładny uśmiech i gładką gadkę. W przerwie ktoś zatańczy lub zaśpiewa, najlepiej jeśli to będzie osoba z tańcem i śpiewem związana bardzo luźno, a już broń Boże, nie zawodowo. Jeśli zafałszuje lub się przewróci, to nic nie szkodzi, a nawet lepiej.

Niezły show, prawda? Polsat powinien go kupić na pniu. Sprzedam niedrogo, na pewno taniej niż BBC sprzedało "Just two of us", który to "format" w Polsacie leci jako "Tylko nas dwoje". Przypadkowo obejrzałam kawałek (i chwatit). Zasada jest ta sama - śpiewają goście (i gościówy), którzy na pewno mają jakieś zalety (każdy jakieś ma), ale kompletnie nie potrafią śpiewać. Towarzyszą im tak zwani profesjonaliści. Mają oni swoich partnerów w tydzień nauczyć śpiewu oraz wspierać talentem podczas występu. Piszę "tak zwani", bo moim skromnym zdaniem, fakt, że ktoś wydał płytę, niekoniecznie świadczy o profesjonalizmie, a niekiedy nawet wręcz przeciwnie. W efekcie, publiczność w studio oraz przed telewizorami ogląda żenujące wystepy, a jury musi się wznosić na wyżyny dyplomacji, by nie posłać ocenianych na drzewo. Najbardziej się w roli jurorki męczy pani Irena Santor, której kultura i maniery nie pozwalają jasno powiedzieć, co myśli o niektórych wykonawcach. Najłatwiej ma Doda, która z reguły mówi, co jej ślina na język przyniesie.

Naród zaś esemesuje jak oszalały, czego skutkiem było wczorajsze zwycięstwo Artura Partyki oraz sromotna klęska Roberta Kochanka. Wygląda na to, że ludzie uwielbiają, kiedy inni robią z siebie idiotów, a niektórzy gotowi są błaźnić się bez zahamowań, byle tylko nie schodzić z ekranu telewizora. Jestem więc pewna, że mój pomysł na konkurs ortograficzny dla dysortografików będzie strzałem w dziesiątkę. Mam nawet fajny tytuł: "Koham polżczyzne". Robert Kochanek będzie miał fory na starcie, bo jest szansa, że bazując na doświadczeniu związanym z własnym nazwiskiem, nie zrobi błędu w słowie "kocham". Ale i tak na pewno będzie kupa śmiechu, a wpływy z sms-ów bez problemu pokryją koszt tablic i kredy. To co? Kupujecie? Bo jak nie, to pójdę do TVN-u!