O fotkach nieco nostalgicznie

Urlop dawno za mną i wydaje się tak odległy, jakby to było nie dwa tygodnie, ale ze dwa lata temu. Została z wolna blednąca opalenizna, kilka niedoleczonych otarć na łokciu, wiele fantastycznych wspomnień oraz... setki zdjęć. Zdjęć, które teraz trzeba: zgrać na dysk, posegregować, uporządkować, opisać...

Co roku jest tak samo. Mój PiW, który jest naszym nadwornym fotografem (przyznaję, świetnym), robi tych fotek całe mnóstwo. Każdy obiekt, który oglądamy, obfotografowany jest tak dokładnie, że gdyby zdarzył się jakiś kataklizm, mój małżonek mógłby zbić fortunę, udostępniając rekonstruktorom dokumentację fotograficzną. Obfotografowani jesteśmy także my, uczestnicy rodzinnej wyprawy.

Jedni znoszą to lepiej (np. ja - lata praktyki), inni gorzej (np. córki - "Tato, wiesz, że nie znoszę pozowanych zdjęć!"), ale koniec końców, i tak mamy tych fotek tyle, że starczyłoby na kilka tomów. Jedyną osobą, której na fotkach nie ma, jest oczywiście sam paparazzi, który tak dalece nie ufa moim umiejętnościom, że już woli nie mieć zdjęć z sobą w roli głównej, niż dać mi do ręki aparat, a potem cierpieć katusze, oglądając siebie w bardzo niedoskonałym kadrze.

Na sugestię, że sam robi tych fotek zdecydowanie za wiele, odpowiada niezmiennie, że "nie szkodzi, bo potem się coś wybierze". A kiedy wracamy do domu...

Kiedy wracamy do domu, role się odwracają. Nagle okazuje się, że wprawdzie posiadam zerowe kompetencje w zakresie robienia zdjęć, za to z jakiejś tajemniczej przyczyny mam wysokie kwalifikacje techniczne (tere-fere!), które pozwalają mi: a) zgrać zdjęcia na dysk, b) posegregować je według dat i miejsc, c) poumieszczać w katalogach, a katalogi opisać. Co ciekawe, autor fotek traci w tym momencie zainteresowanie swoim dziełem i czynność "coś się wybierze" nigdy nie materializuje się w postaci jakiejkolwiek selekcji, o szumnie zapowiadanej obróbce w specjalnym programie nie wspominając.

W efekcie, nasz dysk komputerowy spuchnięty jest od gromadzonych od kilkunastu lat fotografii, z których niczego nigdy "się nie wybrało", i których - co gorsza - prawie nigdy się nie ogląda. Piszę "prawie", bo zaraz po powrocie, kiedy wspomnienia są jeszcze świeże, zdarza nam się czasem urządzić krótki seansik dla znajomych lub rodziny. I to by było na tyle.

Trudno zatem się dziwić, że do kolejnej akcji "Foto" zabieram się z oporami, odkładając ją z tygodnia na tydzień i z weekendu na weekend. I z nostalgią wspominam czasy, kiedy na urlop jechało się z jednym, wystanym w kolejce i wyszarpniętym spod lady filmem ORWO, którego nieliczne klatki hołubiło się niczym największy skarb. Skarb, który ostatecznie przybierał formę około trzydziestu starannie wyselekcjonowanych ujęć, wywołanych na trudno dostępnym papierze fotograficznym i pieczołowicie wklejonych do albumu.

Co ciekawe, te nieliczne fotografie oddawały ducha naszych wakacji wcale nie gorzej niż trzaskane dzisiaj setkami cyfrówki. I miały tę zaletę, że niczego już z nich nie trzeba było wybierać, bo każda, nawet nieostra i niedoskonale skadrowana, była na wagę złota. Mais où sont les neiges d'antan!

Nauczka od Balladyny

Jak już kiedyś pisałam, nie znoszę robić sobie zdjęć paszportowo-wizowych. Człowiek zawsze wygląda na nich jak własna karykatura, a w dodatku trzeba ten wizerunek pokazywać kupie całkiem nieznanych osób. Ale jak mus, to mus.

Taki mus dopadł mnie właśnie dziś, bo w poniedziałek muszę złożyć podanie o wizę do pewnego dalekiego kraju, a ten kraj, nie wiedzieć czemu, upiera się, bym do wniosku dołączyła zdjęcie "przedstawiające osobę bez nakrycia głowy, patrzącą na wprost, z zamkniętymi ustami". Krótko mówiąc, trzeba iść do fotografa i pocierpieć.

Szczęśliwie, mam niedaleko domu mały zakład fotograficzny o wdzięcznej nazwie Balladyna. Wchodzę, wita mnie sympatyczna pani w wieku postbalzakowskim. Mówię, o co chodzi - wiza, zdjęcie, szybko. Pani mówi, żebym się przeczesała (coś nie tak z moimi włosami?), wprowadza za kotarę, sadza na taborecie, zapala trzy lampy. No i się zaczyna.

Główka nieco w dół. Nie, nie aż tak, trochę w górę. Okulary za nisko, zaraz poprawimy. Ojej, włosy pani sterczą, momencik, coś na to poradzę. Proszę się nie uśmiechać. Ale oczy pogodne, ciepłe (ciepłe?!). Niech pani pomyśli o czymś miłym - może o wyjeździe? Plecy prosto. No, nie, niech się pani trochę rozluźni! Hm, znowu te okulary. Trochę w górę. No, dobrze, robimy. Cyk! Oj, zamknęła pani oczy. To jeszcze raz. Główka nieco w dół. A teraz trochę w górę... I tak w kółko. Zniecierpliwiona powiedziałam w końcu, żeby się pani fotograf tak nie przejmowała, to w końcu tylko zdjęcie do wizy. A ona na to: "No to co, że tylko do wizy? Jak coś robię, to porządnie!"

Cały seans trwał ze dwadzieścia minut.Zdjęcie wyszło całkiem, całkiem, w każdym razie nie wstyd pokazać. A przy okazji dostałam nauczkę. W powodzi bylejakości i tumiwisizmu rzetelność tej pani była jak ożywczy powiew. Jak coś robimy, róbmy to porządnie!

Zdjęcie do paszportu, czyli dlaczego będę jeździć tylko po Unii

Uroda to weksel honorowany na całym świecie za okazaniem.

Giacomo Casanowa

Kończy mi się paszport. To znaczy, ściślej rzecz biorąc, termin jego ważności. Pewnie bym tego nawet nie zauważyła, gdyby nie to, że ostatnio urzędniczka sprawdzająca mój dokument na warszawskim Okęciu, długo studiowała daty, po czym oznajmiła służbistym tonem: "Radziłabym złożyć wniosek o nowy paszport." Nauczona doświadczeniem, że takich rad raczej się nie lekceważy, postanowiłam zrobić co trzeba.

Jak wiadomo, owo "co trzeba" oznacza wypełnienie stosownego wniosku, wniesienie opłaty, postanie w kolejce, poprawienie tego, co się sknociło, wypełniając wniosek, odczekanie paru tygodni, znowu postanie w kolejce, by wreszcie wziąć do ręki nowiutki, pachnący farbą drukarską i szerokim światem międzynarodowy dokument tożsamości. Wszystko to zniosłabym dzielnie, bo w końcu czego się nie robi dla światowego życia, gdyby nie jedno.

Sęk w tym, że wyrobienie nowego dokumentu wiąże się z czymś, czego organicznie nie znoszę, a mianowicie, z wizytą u fotografa. Odkąd sięgnę pamięcią, nie cierpię pozowania do zdjęć. Wspomnienia z kilku (nielicznych, na szczęście) sesji fotograficznych, które musiałam odbyć na potrzeby gazet, które publikowały jakąś moją wypowiedź, należą do najgorszych w moim życiu. Wszelkie rady typu: "Niech pani odrzuci nieco włosy i lekko się uśmiechnie" dawały efekt w postaci żałosnego grymasu i nerwowych rzutów głową. Fotografowie, którzy mieli ze mną do czynienia, pewnie żądali potem dodatku za pracę w uciążliwych warunkach, bo żeby ze mnie coś wydusić, musieli przeżyć prawdziwą gehennę.

Dlatego sama myśl o wizycie w zakładzie fotograficznym przyprawia mnie o mdłości i wywołuje odruch panicznej ucieczki. No ale jak się chce jeszcze kiedyś wyjechać poza granice Unii Europejskiej, nie ma zmiłuj! Trzeba zagryźć zęby i pozować. Udałam się więc do fotografa z niezłomnym postanowieniem, by zrobić sobie ładne zdjęcie. W końcu paszport ma mi służyć przez całe lata. Ubrałam się elegancko, uczesałam starannie, włożyłam klipsy i okulary w tych ładniejszych oprawkach, a nawet przetrenowałam przed lustrem parę inteligentnych uśmiechów.

I co się okazało? Otóż wszystko na marne! Pani fotografka obrzuciła mnie wzrokiem, skrzywiła się lekko, po czym rzekła głosem sierżanta: "Zdjąć okulary i klipsy, odsłonić uszy, usiąść prosto, nie uśmiechać się, patrzeć prosto w obiektyw." Kiedy próbowałam nieśmiało protestować, powiedziała, że nic nie poradzi, bo takie są przepisy. Amen. Cóż, zdjęłam okulary i klipsy, wytrzeszczyłam oczy i zagryzłam zęby. Pstryk, pstryk, pstryk. Pani strzeliła trzy fotki, jedną gorszą od drugiej. Kiedy je wywołała, rzuciła na pocieszenie: "Proszę się nie martwić, prawie wszyscy tak wychodzą." A kiedy zauważyłam z goryczą, że "prawie robi różnicę", dodała: "Zawsze może pani podróżować tylko po Unii."

Kto wie, może to nie jest takie głupie...?

PS. Fotki paszportowej nie zamieszczam, ale proszę mi wierzyć na słowo - Casanowa uznałby, że mój weksel jest przeterminowany.

Ja pana chyba skądś znam...

Od czasu do czasu mam - jak mawia moja starsza córka - fazę na porządki. Faza taka pojawia się rzadko i trwa krótko. Wykorzystuję więc te mgnienia oka, by pozbyć się z domu ton niepotrzebnych rzeczy, które jeszcze chwilę wcześniej wydawały się absolutnie niezbędne. Moja ostatnia faza przypadła na wczorajszy wieczór, a dotyczyła szafki z papierami. Wywalone na środek pokoju teczki, zeszyty, bruliony, notesy, kalendarze, koperty, kartki, karteczki i karteluszki utworzyły malowniczy stos, który - gdyby go podpalić - ogrzałby pół województwa mazowieckiego. Przez chwilę wydało mi się, że przejrzenie tego całego bogactwa wyrobów przemysłu papierniczego jest zadaniem ponad moje siły, ale dzielnie stawiłam czoła zniechęceniu, powtarzając sobie w duchu, że co mnie nie zabije, to mnie wzmocni.

Szybko też otrzymałam nagrodę w postaci odnalezionego kalendarzyka na rok 2004, który dawno temu uznałam za bezpowrotnie zaginiony, a znajdujące się w nim cenne zapiski - utracone na zawsze. Piszę to na wypadek, gdyby jakiś wydawca pragnął owe zapiski opublikować - otóż, są i czekają, ale proszę się pospieszyć, bo z doświadczenia wiem, że po porządkach rzeczy z reguły giną jeszcze szybciej niż przed.

W trakcie przeglądania mojego papierowego Mount Everestu spotkało mnie jeszcze parę innych miłych niespodzianek, jak na przykład: zdjęcie do paszportu, którego szukałam bity miesiąc, po czym zrobiłam sobie nowe; kartka, którą dostałam na 18. urodziny od pewnej dawno zapomnianej koleżanki; zaproszenie do Ambasady Francji na uroczystość wręczenia nagród dla laureatów konkursu na przekład literacki (rok 1989 - chyba byłam, ale pewności nie mam); kwit z pralni chemicznej o tajemniczym opisie "garsonka szara damska", której to garsonki w żaden sposób nie jestem w stanie sobie przypomnieć (może powinnam spytać męża?).

Nagle w ręce wpadło mi mocno wyblakłe, nadgryzione zębem czasu zdjęcie przystojnego faceta o zabójczo-melancholijnym spojrzeniu. Faceta, którego zna cała Polska, a w każdym razie ta jej część, która ogląda telewizję i chodzi do kina. Facet ten jest bowiem znanym aktorem. Na odwrocie zdjęcia zielonym flamastrem namalowane zostało przystrojone roślinnym ornamentem serce, a w jego środku figurował napis: "Beato, Beato, oby piękne było dla Ciebie nadchodzące lato." Data i podpis. Przypomniałam sobie - jakieś tysiąc lat świetlnych temu mój drogi ojciec wyciągnął pana Aktora z dosyć ciężkiego choróbska, a pan Aktor odwdzięczył się swoimi fotosami z dedykacją dla córek (moja Siostra też takie ma, z tym że Jej na pewno nie zginęło, bo Ona w papierach ma idealny porządek).

W chwilę potem pojawiło się inne wspomnienie - sprzed zaledwie kilku miesięcy. Czerwiec 2009. Sopot. Festiwal "Dwa Teatry". Wsiadam do hotelowej windy z koleżanką z radia, a w ślad za nami wsiada sławny aktor - "mój" pan Aktor. Koleżanka go zna, więc wita się i mnie przedstawia. Pan Aktor cmoka moją dłoń. A ja mam na końcu języka: "Przecież my się znamy!" W porę jednak przypominam sobie, że rzecz ma się nieco inaczej - to JA znam jego. On o moim istnieniu wiedział przez krótką chwilę, tysiąc lat świetlnych temu, gdy ozdabiał motywem roślinnym zielone serce na swoim fotosie. Ja przez wszystkie te lata zdążyłam przejść od fazy cielęcego zakochania, przez etap platonicznego uwielbienia jego talentu, po szacunek dla dokonań wielkiego pana Aktora. On zdążył pewnie podpisać tysiące fotosów, komponując mniej lub bardziej udane wierszyki w stylu "Katarzyno, Katarzyno, niech Ci zimą ciepło będzie pod pierzyną". Nasza "znajomość" jest wybitnie jednostronna i chwilowa.

Schowałam zdjęcie na dnie mojego "magicznego kuferka" - razem z kartką na 18. urodziny i zaproszeniem od attaché kulturalnego Ambasady Francji. Ciekawe, czy on mnie pamięta?