Moja Ryska Przygoda. Chrzest po łotewsku

O tym, że religijność Łotyszów jest, delikatnie rzecz ujmując, umiarkowana, pisałam już parę razy. Dobre pół wieku sowietyzacji zrobiło swoje, a obecność aż trzech religii chrześcijańskich - katolickiej, prawosławnej i luterańskiej, sprawiła, że religia nie stała się czynnikiem spajającym  tkankę społeczną. W efekcie, pogańska Sobótka cieszy się tu większą estymą niż Boże Narodzenie i Wielkanoc razem wzięte. Tłumów na mszach nie ma, a poza niedzielą i świętami kościoły są generalnie puste lub - co zdarza się bardzo często - zamknięte na głucho.

Czasem jednak, pomimo tej religijnej obojętności, mieszkańcy Łotwy decydują się zwizytować świątynię w celu odprawienia religijnego obrzędu, takiego jak - dajmy na to - chrzest. Efekty tej decyzji bywają zaskakujące, ba, groteskowe, o czym przekonałam się całkiem niedawno.

Sobotnia msza wieczorna. Kościół prawie pusty - ja plus może z pół tuzina innych osób, z czego większość w wieku biblijnych patriarchów. W kruchcie stoi stłoczona, elegancko przyodziana grupka - sześć osób dorosłych i jedna nieletnia. Szepczą coś nerwowo, w końcu wchodzą do kościoła i zasiadają w pierwszych ławkach. Ani chybi będzie rodzinna uroczystość. Ślub raczej nie - jest wprawdzie jedna para w stosownym wieku, ale ani welonu, ani bukietu. Po namyśle stwierdzam, że mimo braku niemowlęcia, chodzi o chrzest. Dziecię płci męskiej w wieku około lat siedmiu zostanie włączone do wspólnoty.

Zaczyna się msza. Grupka z przodu wyraźnie zdezorientowana co do czynności towarzyszących liturgii. Siedzą, kiedy trzeba stać, stoją, kiedy trzeba klęczeć. Najwyraźniej jest to ich pierwsza wizyta w kościele od dnia własnego chrztu (o ile takowy miał miejsce). A usiedli niezbyt strategicznie - lepiej zorientowanych mają za plecami. Młodszy ksiądz (msza jest koncelebrowana) robi co może i pomaga gestami, starszy tylko wznosi oczy do nieba. Kiedy przychodzi do samego sakramentu, okazuje się, że chrzestny nie ma świecy, po którą ksiądz wysyła ministranta do zakrystii. Białej szatki na zbyciu nie ma, więc ta część ceremonii pozostaje w sferze symbolicznej. Markus zostaje ochrzczony.

Ale najlepsze jeszcze przed nami. Bo kiedy nadchodzi moment komunii, rodzina Markusa, z Markusem na czele, raźno udaje się do ołtarza. Młodszy ksiądz lekko skonsternowany. Starszy już bez ceregieli szeptem tłumaczy rodzince, o co w tym wszystkim chodzi. Towarzystwo najwyraźniej rozczarowane, ale kończy się na znaku krzyża na czołach. Kurtyna.

Ryskiej parafii świętego Alberta przybyła jedna ochrzczona dusza. Pocieszam się, że niezbadane są wyroki Pana.

Donna Corleone

Jak miecz Damoklesa wisi nade mną wyprawa na zakupy. Powód? Ślub i wesele. Nie moje, rzecz jasna, bo ten etap życia mam już za sobą, ale mojej chrześnicy. Jako matka chrzestna, mam obowiązek prezentować się godnie, więc pojawienie się na uroczystości w garsonce, która lata świetności ma już za sobą, raczej nie wchodzi w rachubę. Stresuje mnie to potwornie, bo o ile większość przedstawicielek mojej płci kupuje ciuchy na poprawę humoru, u mnie działa to dokładnie odwrotnie. Podejrzewam, że Herr Freud miałby na ten temat wiele do powiedzenia, ale staram się tym nie przejmować, uznając, że Zygmuś sam ze sobą miał kupę problemów, więc jego diagnozy są mało wiarygodne.

Trudno, trzeba będzie zagryźć zęby i odpękać swoje. Pamiętając, by wystrzegać się podstępnych ekspedientek, które gotowe są mi wmówić, że wyglądam zjawiskowo nawet w jutowym worku, o ile ten worek będzie kosztował odpowiednio wysoką kwotę. Inna sprawa, że Donna Corleone w jutowym worku to by było coś! Zwłaszcza, że jestem matką chrzestną marnotrawną. Jak do tej pory, pojawiłam się w życiu mojej chrześnicy tylko dwukrotnie - raz na chrzcie świętym i drugi raz na Pierwszej Komunii. Teraz będzie trzeci - wielki come back po latach, a jutowy worek chyba zepsułby efekt.

Przy tej okazji rozmyślam sobie nad instytucją rodziców chrzestnych, ze szczególnym uwzględnieniem matki chrzestnej. Bo z jednej strony, to naprawdę obciach, żeby swoją chrześnicę oglądać tylko od wielkiego dzwonu uroczystości sakramentalnych. Gdyby to miało tak trwać, następne "widzenie" nastąpiłoby chyba przy ostatnim namaszczeniu, z tym że raczej moim, bo tak każe naturalna kolej rzeczy. I wcale nie jestem pewna, czy chrześnica będzie się do spotkania przy moim łożu śmierci paliła. Zatem sumienie trochę mi doskwiera, że ze mnie taka Donna Corleone na dochodne. Z drugiej jednak strony, jak ktoś zostaje matką chrzestną w wieku lat 16, na ogół nie ma zielonego pojęcia, co to tak naprawdę znaczy i jakie to na człowieka nakłada obowiązki. Duchowe głównie, ale duch często musi posłużyć się materią, czyli po prostu OBECNOŚCIĄ.

Obecnością, która nie przejawia się jedynie w prezentach na chrzest, komunię i ślub. Sęk w tym jednak, że rodzice - ci pierwsi i najważniejsi, często niewiele więcej od chrzestnych oczekują. I wybierają ich trochę na chybił trafił (częściej chybił), na zasadzie "tamta kuzynka już jest chrzestną Maciusia, to ta niech będzie chrzestną Anielci". I lekce sobie ważą fakt, że kuzyneczka nie bardzo wie, jak się przeżegnać, a rachunek sumienia robiła ostatnio podczas pierwszej i ostatniej spowiedzi przed swoją własną Pierwszą Komunią. W efekcie, po świecie pętają się Donowie i Donny Corleone, którzy łaskawie pojawiają się na uroczystościach swoich chrześniaków i... na tym koniec. Najgorsze, że i ja do nich w jakimś sensie należę, co niniejszym postanawiam zmienić, angażując się bardziej, bardziej się starając i w ogóle...

No tak, ale kieckę i tak muszę kupić.