Biebrza w dwóch odsłonach z postscriptum

Poniższy tekst dedykuję tym, którzy nie spływali jeszcze Biebrzą. Ci, którzy spływali, i tak wiedzą swoje...


Biebrza z perspektywy malkontentki

Wypływamy z Lipska. Zaczęło lać, komary się wściekają, a ja otwierając puszkę z gulaszem, cała zachlapałam się tłuszczem. Muszę teraz płynąć w bluzie z obrzydliwymi plamami na biuście, co damie zupełnie nie przystoi. Wrrrr! Ale nic to - płyniemy!

Płyniemy, płyniemy, płyniemy. Gdy się płynie, komary nie tną, ale za to gryzą malutkie, zielone muszki, które milionami siedzą na trzcinach. Jestem nimi wręcz oblepiona, bo co chwila lądujemy w szuwarach. Rzeka meandruje jak szalona, chwilami jest wąsko, trzeba się przeciskać przez trzciny. Jesteśmy zupełnie sami - wokół żywego ducha. Poza muchami, rzecz jasna. No i ptactwem. Gdybyśmy zasłabli, ptactwo nam nie pomoże. O, matko... Ramiona już mi odpadają, a pola namiotowego ani widu, ani słychu. Deszcz siąpi, słońce zaraz zajdzie.

Pole namiotowe to kawałek podmokłej łąki. W samym środku niczego. Teraz do pracy przystąpiły komary. Tną, jakby im kto za to płacił, a ja jestem bliska histerii. W szalonym tempie rozkładamy namiot. Włażę do środka i za skarby świata nie chcę już wyjść. Zasypiam na karimacie, która w nocy okazuje się twarda jak granit.

Rano ledwo się ruszam. Bolą mnie ramiona, grzbiet, głowa. Łykam dwa ibupromy i postanawiam być dzielna. Przed nami cały dzień na wodzie z krótkim postojem w połowie trasy. Na szczęście, pogoda się poprawiła. Znowu płyniemy. Dookoła nic, tylko trzciny. Oraz jakieś wodne badziewie, które oplątuje nam wiosła. Trzciny. Szuwary. Trzciny. Szuwary. Trzciny... Podczas postoju przez godzinę śpię jak kamień. Kiedy się budzę, czuję, że zamiast ramion mam dwa ciała obce. Totalnie obolałe. I spalone słońcem. Wypływamy. Trzciny, szuwary, trzciny... Pola namiotowego brak. Pod wieczór widzimy wąziutki pasek trawiastego brzegu. Dobijamy i nie zważając na nic, wywlekamy kajak. Rozkładamy namiot na mikroskopijnej łączce, tuż koło wielkiej śluzy. Woda huczy, a ja padam jak nieżywa.

Dzień trzeci. Płyniemy. Rzeka nieco szersza, więc rzadziej lądujemy w trzcinach. Dziś musimy przepłynąć "tylko" 15 kilometrów. Skończyły się szuwary, zaczęły łąki. I krowy. A miały być łosie! Przez trzy dni ani jednego łosia! I zero bobrów! Dwie marne czaple! Trzciny, szuwary, trzciny... Jestem jednym wielkim bąblem. Spalonym słońcem. I obolałym. Wrrrr!

Biebrza z perspektywy optymistki

Wypływamy z Lipska. Trochę kropi, ale prognozy są dobre, więc nie ma się co przejmować. Otwierając puszkę gulaszu, ochlapałam się tłuszczem i na bluzie mam malownicze plamy. Dobrze, że to nie garsonka. Ruszamy! Rzeka cudownie meandruje, chwilami jest wąsko i trzeba się przedzierać przez trzciny. Co za przygoda! O dziwo, na rzece nie ma komarów. Są malutkie, zielone muszki, ale dopadają nas tylko wtedy, kiedy otrzemy się o trzciny. Jest cudownie! Cisza i spokój. Na Biebrzy tylko my i schowane w szuwarach ptaki. Nagle, tuż przed naszym kajakiem, z trzcin podrywa się czapla siwa. A za nią druga. Pewnie mają tam gniazdo, bo słyszymy pisk młodych.

Kiedy docieramy na dzikie pole namiotowe, już nie pada. Wychodzi słońce i nad naszym namiotem pojawia się piękna tęcza. Trochę bolą mnie mięśnie, ale "mam w nich" kilkanaście kilometrów, więc to normalka. Uaktywniły się komary - trzeba się schować do namiotu. Zasypiam niemal natychmiast.

Dzień drugi. Przed nami około trzydziestu kilometrów. Słońce świeci jak marzenie, więc ruszamy wcześnie rano. Rzeka znowu kręci i zatacza pętle, w nagrodę za nasz wysiłek fundując nam przepiękne grzybienie i grążele. W ogóle, pełno tu różnorakiej roślinności, która chwilami przypomina zarośla, jakie widzieliśmy na Amazonce i Orinoko. W połowie trasy robimy sobie popas na małej, wiejskiej plaży. Mam niewielki kryzys - ból głowy i wszystkich mięśni, ale dwa ibupromy i godzinka snu załatwiają sprawę. Znowu mogę wiosłować. Wieczorkiem znajdujemy kawałek suchego lądu, gdzie rozbijamy namiot. W pobliżu śluza Kanału Augustowskiego, więc huk wody kołysze nas do snu.

Dzień trzeci. Ostatni odcinek jest krótki i relaksujący. Rzeka się "wyprostowała", płynie leniwie i szeroko. Dookoła coraz więcej pól i łąk, na których widzimy pasące się stada krów. Robimy zdjęcie ślicznemu cielakowi ssącemu mleko matki. Natykamy się na samotnego łabędzia. Nad naszymi głowami polatują bociany - pewnie wróżą nam kolejną, cudowną podróż!

Postscriptum

A teraz informacja dla kobiet, które chciałyby popłynąć Biebrzą. Nigdy, przenigdy, nie róbcie tego bez Prawdziwego Mężczyzny. Spływ Biebrzą bez PM może się skończyć utknięciem w trzcinach, nocą spędzoną na rzece, a w sytuacji skrajnej, nawet zabłądzeniem pośród rozlicznych odnóg, pętli i kanałków tej niesamowitej rzeki. Gdyby nie mój osobisty PM, pewnie do dziś błąkałabym się po Biebrzy, walcząc z muszkami i komarami i rozpaczliwie próbując przepchnąć kajak przez wąski przesmyk w szuwarach, który mój PM sforsował dopiero za trzecim podejściem. Za co będę mu wdzięczna do końca życia.

Przebaczyć, nie znaczy zapomnieć, czyli Wołyń 1943

Wróciłam ze spływu, ale dziś nie wypada pisać o Biebrzy, łosiach, bobrach, czaplach i komarach. Dziś wypada wspomnieć tych, którzy 11 lipca 1943 roku padli ofiarą nienawiści.

Dopiero niedawno zdałam sobie sprawę, że ulica, przy której mieszkam, swoją nazwę zawdzięcza ziemi wołyńskiej. Łuck do dziś jest stolicą obwodu wołyńskiego, a w 1943 na jego mieszkańców wydany został wyrok śmierci. Podobnie jak na mieszkańców wielu innych miejscowości tego regionu.

11 lipca 1943. Krwawa Niedziela. O której do dziś niewiele się mówi, o której nie uczy się w szkołach. Ciekawe, ilu moich sąsiadów z ulicy Łuckiej pomyśli dziś o tych, którzy 67 lat temu w wołyńskim Łucku zginęli okrutną śmiercią? A przecież wstydliwe przemilczanie wcale nie goi ran, a tylko je rozjątrza. Bo przebaczyć, nie znaczy zapomnieć.

No to spływam

Moja młodzież "wyjechana" na obozy harcerskie i plenery artystyczne. A pogoda nęci. Postanowiłam więc skorzystać z tego iście tropikalnego lata i zaszaleć w plenerze. Szaleństwo ma polegać na spłynięciu kajakiem Biebrzą i szczerze mówiąc, gdy piszę te słowa, zaczyna do mnie docierać cały jego ogrom. Szaleństwa, nie kajaka. Bo kajak będzie raczej malutki - dwuosobowy.

A wokół dzicz. Łosie, bobry, ptactwo wodne i lądowe. Trzciny po brzegach i roślinność rzeczna w nurcie. A także mielizny, zwalone drzewa i inne niespodziewane przeszkody (przez tamtejsze tereny dopiero co przeszło tornado - no, w każdym razie, coś w tym rodzaju). Noce pod namiotem i prymitywne posiłki spożywane w kucki. Niebo gwiaździste nade mną, a święty spokój we mnie.

Niestety, ów święty spokój zakłócają mi już teraz narastające obawy. Że kajak się przewróci. Że zeżrą mnie komary (podobno te nadbiebrzańskie są wielkości airbusów). Że jak pójdę nocą na stronę, to zgaśnie mi latarka i nie trafię z powrotem do namiotu. Że namiot przemoknie. Albo wpadnie do rzeki. Albo ja wpadnę razem z namiotem. Albo... Matko Boska, na co ja się porywam!

Na szczęście, nie płynę sama. Obok mnie, a raczej za mną lub przede mną (tego jeszcze nie ustaliliśmy) w kajaku będzie siedział Prawdziwy Mężczyzna, który wszystkie moje lęki zbywa pobłażliwym uśmiechem, mówiąc "Laska, nie przesadzaj". Wybaczam mu jedynie ze względu na tę "laskę" (w moim wieku to już gigantyczny komplement), ale trochę mnie tym swoim pobłażaniem wkurza. I za skarby świata nie zrezygnuję z latarki, bo już odpuściłam kompas i doprawdy, nie wiem, jak trafimy tam, dokąd chcemy popłynąć. On twierdzi, że to łatwizna, bo nurt sam nas poniesie. No, nie wiem, nie wiem. Jak wrócę (JEŚLI wrócę), napiszę jak było.

No to spływam!

Kwiat cukinii, czyli moje krótkie, rzymskie wakacje

Pamiętacie Państwo tę scenę z "Rzymskich wakacji", w której Gregory Peck wkłada rękę do Ust Prawdy i udaje, że straszliwe szczęki odgryzły mu dłoń, a Audrey Hepburn krzyczy z przerażenia? Otóż mam informację dla każdego, kto chciałby taką scenę odegrać osobiście - trzeba będzie postać w kolejce. I to niemałej - pół godziny do trzech kwadransów, lekko licząc. Ogonek stoi pokornie, ludzie drepczą w miejscu, bo każdy, kto dociera do Bocca della Verita, wkłada rękę w szczęki potwora, a rodzina cyka fotki. Cyk, cyk, nie, wsadź raz jeszcze, bo nie wyszło, czekaj, przesuń się trochę w lewo - nie! - w moje lewo...!

Tak z grubsza wyglądają dziś rzymskie wakacje. W Wiecznym Mieście spędziłam krótki, tygodniowy urlop, który dla mnie i męża miał być odświeżeniem wspomnień sprzed dwudziestu paru lat, a dla naszych dzieci pierwszym spotkaniem z cudami Romy. Spotkanie wypadło chyba nieźle, choć mam uzasadnione podejrzenie, że i tak najbardziej intensywnym wspomnieniem będą "najlepsze lody na świecie", które sprzedaje gelateria "Old Bridge" tuż za murami Watykanu. Questa è la vita. La dolce vita.

Trochę, oczywiście, przesadzam - młodzież była zachwycona. Zapuściliśmy im tak intensywny program zwiedzania, że ani zipnęli. Ruiny, bazyliki, muzea, parki. Rzym podziemny (katakumby) i podniebny (kopuła Bazyliki Św. Piotra). Rzym bogaty (wille na Awentynie) i biedny (zapyziałe kamieniczki na Zatybrzu). Rzym dzienny i nocny. Był nawet Rzym w deszczu, bo przez jedno popołudnie lało jak z cebra i udało nam się przemoknąć do suchej nitki.

Jak już wspominałam, dla mnie był to powrót. Odkurzanie wspomnień z pierwszej wyprawy, która miała miejsce tak dawno temu, że aż wstyd się przyznać. Rok 1987. Pielgrzymka akademicka. Rozklekotany autokar. Camping Tiber. Pierwsze cappuccino w życiu. Osłupienie na widok ogromu Bazyliki Świętego Piotra i sufitu w Santa Maria Maggiore. Mozaiki, freski, rzeźby. Zachwyt na każdym kroku. I zdumienie, że na jednej ulicy można objąć wzrokiem łuk triumfalny sprzed dwóch tysięcy lat, renesansowy kościół, barokową kamienicę i całkiem współczesny sklep z ciuchami znanych projektantów.

Siedząc tydzień temu w samolocie, zastanawiałam się, ile mi z tego zostało. Jaki będzie ten mój Rzym dzisiejszy? Czy znowu zachwyt będzie mi ściskał gardło? I czy tym razem uda mi się dotrzeć do Bocca della Verita, do których wtedy, dwadzieścia trzy lata temu, jakoś nie dojechałam? Czy Rzym będzie miał dla mnie jeszcze coś nowego, coś, dla czego warto było przylecieć?

Było... inaczej. Owszem, zachwycająco, ale już bez tamtego "bezdechu". Może nie da się dwa razy tak samo zachwycić? Może przez te dwadzieścia trzy lata widziałam zbyt wiele pięknych miejsc - katedr, bazylik, ruin...? Nie wiem. Wiem natomiast, że muszę tam jeszcze wrócić. Z dwóch powodów. Po pierwsze, znowu nie włożyłam ręki do Ust Prawdy - nawet wspomnienie Audrey Hupburn nie mogło mnie zmusić do stania w gigantycznej kolejce. A po drugie, muszę jeszcze raz spróbować nadziewanych kwiatów cukinii!

Śmierć frajerom, czyli o absurdach NFZ

Tematem numer jeden obecnej kampanii prezydenckiej będzie szlachetne zdrowie. No i dobrze, bo wszyscy wiemy, że rzeczone zdrowie ma w naszym kraju smak kolejek do przychodni i szpitali, a także pieniędzy wydawanych podwójnie - raz na składki do NFZ, a drugi raz na konkretne usługi, które nam świadczą przychodnie i szpitale prywatne, kiedy nie możemy się dopchać do państwowych.

Fakt, że trudno się nam obecnie połapać, co nasi kandydaci na ten temat myślą, trochę mnie zatem niepokoi. Jarosław Kaczyński zarzuca Bronisławowi Komorowskiemu, że ten chce sprywatyzować służbę zdrowia, czemu Bronisław Komorowski przeczy z całą mocą, podkreślając, że rozstrzygające znaczenie ma art. 68 konstytucji. Żeby nie być jak ta tabaka w rogu, przeczytałam sobie ów artykuł i bardzo się ucieszyłam, bo jego punkt pierwszy mówi, co następuje: "Każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia." Brzmi świetnie. Równie świetnie brzmi punkt drugi: "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych." Niestety, cały efekt psuje ostatnie zdanie, które głosi: "Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa." Takie prawo pod warunkiem - klasyka. W tym wypadku, warunkiem jest posiadanie tzw. ubezpieczenia zdrowotnego.

Jak to wygląda w praktyce, wszyscy wiemy. Obawiam się jednak, że nie wiemy do końca, o czym sama się przekonałam nie dalej jak dziś rano. Poszłam do NFZ po tak zwane karty EKUZ, które upoważniają ubezpieczonych obywateli Unii Europejskiej do korzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej w krajach UE. Każdy, kto wybiera się na wakacje do któregoś z krajów UE, powinien się w taką kartę zaopatrzyć, bo bez niej może mieć problemy, jak skręci kostkę - dajmy na to - we Francji. Wypełniłam zatem wnioski, zaopatrzyłam się w dokumenty RMUA świadczące o uiszczaniu składek, zebrałam od dzieci legitymacje szkolne i studenckie i... stanęłam w gigantycznej kolejce z numerkiem 698 w garści.

Prawdziwy problem zaczął się z chwilą, gdy się wyświetlił mój numerek. Okazało się bowiem, że nie posiadam dokumentu świadczącego o zgłoszeniu mnie i dzieci do NFZ. Dokument taki winien wydać pracodawca męża, który jest płatnikiem składek. Błogosławione niech będą komórki! Jeden telefon i w kwadrans później mąż zameldował się przy okienku z wymaganym dokumentem. Ale radość nasza była przedwczesna. Okazało się bowiem, że zgłoszenie zrobione zostało w 2007 roku i jest już nieważne, bo w grudniu 2008 roku ja podjęłam pracę i zgłosiłam dzieci do NFZ (że też mnie podkusiło!), co NFZ skrzętnie odnotował w swoim systemie. Kiedy w maju tego roku zakończyłam pracę, mąż powinien był zgłosić dzieci ponownie (mnie, zresztą, również), czego nie zrobił, bo nie wiedział, że musi. Podobnie, jak ja nie wiedziałam, jaką głupotę zrobiłam, zgłaszając dzieci u mojego pracodawcy.

Efekt? Jedyną osobą ubezpieczoną był mój mąż. Chociaż - uwaga! uwaga! - składki były płacone bez najmniejszej zmiany, ciągle w tej samej wysokości, a przez jakiś czas nawet podwójnie. Jedynym problemem było uchybienie formalne w postaci braku zgłoszenia. Ponownego - dodam. Jeśli, miły Czytelniku, nic z tego nie rozumiesz, pociesz się, że ja też nie. Sympatyczny urzędnik NFZ tłumaczył nam to dobre 15 minut i zrozumiałam tylko tyle, że byłam nadgorliwa, ale "wszystko da się odkręcić". No to odkręciliśmy. Do końca życia jednak nie pojmę, jak to możliwe, że mimo skrupulatnego płacenia składek, rodzina może być pozbawiona ubezpieczenia. A słyszałam, że są tacy, co nie płacą, a są ubezpieczeni. Trzeba by się dowiedzieć, jak oni to robią. Śmierć frajerom!

Futbol kontra wybory, czyli o wyższości goli nad sondażami

Jako świadoma obywatelka RP, doceniająca wagę wyborów prezydenckich, postanowiłam spędzić wczorajszy wieczór pod hasłem "Wieczór wyborczy w domu i zagrodzie". W tym celu, do naszej zagrody zaprosiliśmy przyjaciół, wcześniej się upewniwszy, że głosowali na "naszego" kandydata. Bo choć kandydat Jarosław K. twierdzi, że od wczoraj wszyscy różnimy się pięknie, ja tam wolę zjeść kolację z kimś, z kim pięknie się nie różnię - mniejsze zagrożenie chorobą wrzodową.

W ten oto sposób, zasiedliśmy sobie wczoraj w gronie przyjaciół, co się pięknie nie różnią, przed telewizorem i śledziliśmy wyniki napływające z komisji wyborczych. Trochę nas dziwiło, że napływają jakoś tak ślamazarnie, choć przecież to nie wybory parlamentarne, kandydatów było raptem dziesięciu, więc zliczenie krzyżyków przy tych paru nazwiskach i przesłanie mejlem wyników tych skomplikowanych obliczeń do PKW nie powinno nastręczać aż takich problemów.

Ale nastręczało, więc naród (w tym i my) skazany był na słynne już w naszym kraju sondaże. Żeby nie zawężać sobie percepcji, zrobiliśmy użytek z pilota, dzieląc czas antenowy między TVP Info oraz TVN 24 - siedem i pół minuty dla jednych, siedem i pół minuty dla drugich i abarot od nowa. Taktyka ta okazała się bardzo trafiona, bo sondaż TVP głosił całkiem co innego niż sondaż TVN. Trochę nas to zdezorientowało i już nie wiedzieliśmy - otwierać tego szampana czy nie? W związku z tym, przyjaciel zaproponował, żebyśmy może, w ramach relaksu, przerzucili na meczyk.

Grało akurat Wybrzeże Kości Słoniowej z Brazylią. Czas antenowy podzieliśmy zatem na trzy - po siedem i pół minuty na TVP Info, TVP2 i TVN24, i tak sobie dotrwaliśmy do końca meczu. Kiedy wyłączaliśmy telewizor, wiedzieliśmy, że Brazylia dokopała WKS trzy do jednego. Nie wiedzieliśmy natomiast, ile Komorowski dokopał Kaczyńskiemu. Bo sondaże nadal uparcie się różniły - może i pięknie, ale dosyć zasadniczo.

I tak oto ujawniła się przewaga sportu nad polityką, goli nad sondażami. Które, jak pokazuje doświadczenie, odzwierciedlają bardziej pobożne życzenia zleceniodawców, niż rzeczywistość.