Grupa celowa: kobiety, czyli żegnaj Amelio

Jak dowiedziałam się z radiowej reklamy, nowe pismo dla kobiet "już w kioskach". Pismo nosi wdzięczny tytuł "Amelia", co od jakiegoś czasu nieźle się kojarzy - jakoś tak parysko, wiosennie, optymistycznie. Reklama kusi i nęci: nowy miesięcznik jest fascynujący (a jakże!), adresowany do kobiet aktywnych i ciekawych świata (jakże by inaczej!) i zainteresowanych psychologią (spróbowałyby nie być!). Potem garść szczegółów z pierwszego numeru. Będzie coś o Amelii Erhart (założę się, że w którymś z kolejnych numerów pojawi się filmowa Amelia) i coś o tym, ile trwa szczęście we dwoje (jak na moje oko, to trwa bardzo różnie, ale to chyba za mało na cały artykuł). Będzie mądra i szczera (bardzo oryginalne!) rozmowa ze Stanisławą Celińską, a także - uwaga! uwaga! - wielki horoskop. Miła odmiana w stosunku do innych pism, prawda?

Nieprawda. Na usta ciśnie mi się ponura konstatacja: nihil novi. Konia z rzędem temu, kto mi jasno, a najlepiej w punktach, wykaże, czym się różni "Amelia" od "Olivii" czy innej "Claudii". "Pani" przegląda się w "Zwierciadle" i jak na dłoni widzi w nim "Twój (przepraszam, swój) Styl". Wiosną dowie się, jak szybko i bez najmniejszych wyrzeczeń stracić 10 kilo, latem - których kremów z filtrem użyć, żeby za szybko nie dostać raka skóry, jesienią - co jeść, żeby w Sylwestra nie wyglądać jak Mama Muminka, a zimą - jak zadbać o cerę i włosy, kiedy mróz przyciśnie. Zawsze może liczyć na podpowiedź, co mu podarować na święta, mikołajki, walentynki, imieninki, urodzinki, jak go ugłaskać, kiedy jest wściekły, czym go zaskoczyć w łóżku i w kuchni, a także jak mu wystawić walizki za drzwi, jak przyjdzie co do czego. I zawsze się dowie, co jej wróżą gwiazdy, a wróżą zawsze świetnie, ze szczyptą goryczy, żeby nie było za słodko.

Ktoś spyta: a o czym niby mają pisać pisma kobiece? O fizyce jądrowej i teorii chaosu? A czemu nie? Zwłaszcza, że jak wynika z moich doświadczeń, chaos jest bardzo często domeną kobiet, a o fizyce jądrowej mamy zwykle pojęcie mizerne, więc korzyść by była ogromna. Ale nie. Pisma kobiece zbadały swój target, czyli grupę celową, dogłębnie i mają pewność, że kobieta chce wiedzieć, jak być piękna, szczupła, młoda, pożądana (nie mylić z porządna), interesuje się seksem i kuchnią, chłonie życie innych kobiet oraz to, co jej zapisano w gwiazdach. Fakt, że w tych gwiazdach pisze zwykle jakaś pani redaktor, której dopisuje wena, nie ma już większego znaczenia. Kolejne tytuły najwyżej nieco inaczej rozłożą akcenty, podleją to wszystko psychologicznym sosikiem i... drogie Panie, zapraszamy do kiosków!

Zrzędzę? Nikt mi przecież nie każe tych wszystkich kobiecych imion kolekcjonować, zaprzyjaźniać się z Claudią (zastanawiające, że pisaną przez C), Olivią (ciekawe, że pisaną przez v), Amelią... Fakt. Ale szczerze mówiąc, kiedy słyszę lub czytam taką reklamę, czuję, jakby ktoś próbował obrażać moją inteligencję. Wciskając mi to samo, tyle że w nieco innym opakowaniu, twierdząc z całą mocą, że dostaję więcej, lepiej, inaczej. Uczciwa reklama (czyżby oksymoron?) winna stwierdzić po prostu: mamy dla ciebie nowy tytuł, wprawdzie podobny jak dwie krople wody do innych, ale jest nasz, więc co ci szkodzi - kup. Szok spowodowany otwartością wyznania może by sprawił, że bym kupiła. A tak? Figa z makiem! Żegnaj Amelio!

Popielec

Zbieram do kupy mój słomiany zapał,
spróchniałe deski domu na skale,
chwasty pleniące się tu i ówdzie,
ciernie tłumiące dobre ziarno...
Układam wszystko w zgrabny stosik.
(Anioł Stróż kręci głową:
"Ależ z ciebie estetka.")
Trzask zapałki, mgnienie oka...
Na dłoni tli się kupka popiołu.

Głowa pod popiół

 H. Bosch, Obżarstwo, Wikimedia Commons

Dziś ostatki. Mardi Gras, czyli Tłusty Wtorek, który u nas jest Tłustym Czwartkiem i obchodzony jest tydzień wcześniej, bo my, Polacy, uwielbiamy świętować długo i tłusto. A ostatki, gdzieniegdzie nazywane wtorkiem naleśnikowym (Pancake Tuesday), to ostatni akord tego świętowania - popuszczania pasa i objadania się przed - dziś już tylko teoretycznie - czterdziestoma dniami cielesnych wyrzeczeń i umartwień.

Ciekawe... Tradycję wielkiej ostatkowej wyżerki podtrzymujemy i pielęgnujemy z wszystkich sił, ale już jej dopełnienie, czyli post, nieważne wielki czy mały, to już niekoniecznie. Bo nasza zachodnia cywilizacja nie lubi wyrzekać się czegokolwiek. Chętnie i z dużą pomysłowością uczy nas, jak sięgać po to, co nam się należy (a należy nam się bardzo wiele),  kompletnie ignorując te rozdziały w podręczniku życia, które mówią, jak z czegoś rezygnować. Mamy być asertywni, ekspansywni, zaradni, pozytywni, wiecznie młodzi i nieustająco szczęśliwi. By ten błogostan osiągnąć, mamy się afirmować, dowartościowywać i samorealizować. A jedyne, czego nam nie wolno, to zapomnieć o sobie.

W tym kontekście, takie pojęcie jak post (tu wyjaśniam młodemu pokoleniu: nie chodzi o wpis na internetowym forum, ale o "dobrowolne powstrzymanie się od jedzenia w ogóle lub od spożywania pewnych rodzajów pokarmów" - Wikipedia) zakrawa na jakąś niesmaczną (bo postną) prowokację. Po kiego wyrzekać się przyjemności, rezygnować ze zmysłowych rozkoszy, umartwiać ciało, które przecież domaga się, by o nie dbać na wszelkie możliwe sposoby, ze skalpelem chirurga plastycznego włącznie? W parze z niemodnym (wręcz anachronicznym) postem idzie, rzecz jasna, pojęcie ofiary (poświęcenia), które kojarzy się bardzo niemiło i stoi w rażącej sprzeczności ze zdrowym (czytaj: krzepkim) egoizmem, który ma nam zapewniać życie jak w Madrycie.

Współczesny mieszkaniec Zachodu ma zatem pewien kłopot, gdy nadciąga Środa Popielcowa, a wraz z nią nieuchronne podstawianie głowy pod topór, przepraszam, popiół. By tradycji uczynić zadość, niektórzy idą wprawdzie do kościoła poddać się tej pokutnej ceremonii, ale pokory wystarcza na ogół na parę minut, a postu zaledwie na jeden dzień, gdy gorączkowo zastanawiamy się, co to znaczy "raz do syta" i czy przy odrobinie dobrej woli można to interpretować jako "raz, czyli od rana do wieczora". Folgując sobie we wszystkim, stwierdzamy bardzo racjonalnie, że Panu Bogu nasze wyrzeczenia nie są do niczego potrzebne, bo On jest z pewnością ponad to, czy zjemy kotlet czy marchewkę. I pewne tak jest. Podejrzewam jednak, że On patrzy na nas ze współczuciem, bo wie, że nie ma bata - pewnego dnia i tak każdy będzie musiał się czegoś wyrzec. Lepiej się tego nauczyć zawczasu.

Głos z offu

Wróciłam z wakacji. Rachunek zysków i strat - pozytywny. Śnieg - był. Pogoda - piękna (no, poza jednym dniem, kiedy sypało mi śniegiem w oczy i prawie zamarzłam na stoku, ale nie wymagajmy za wiele). Stoki - jak marzenie. Widoki - jak sen jaki złoty. Nogi i ręce - w całości. Rodzina - też. Samochód - bez poważniejszych obrażeń. Kasa - bez manka. Masy mięśniowej tu i ówdzie - więcej. Kilogramów na sobie - mniej. (Wnioski nasuwają się same.) Słowem: wakacje udane pod każdym względem.

Niestety, ostatniego dnia Przyjaciółka zaszalała na stoku i złamała sobie spiralnie kość strzałkową prawej nogi, co pozwoliło jej i jej małżonkowi (oboje są lekarzami) zgłębić zawiłości włoskiego systemu opieki medycznej i dojść do budującego skądinąd wniosku, że u nas nie jest aż tak źle, jak sądzili. Po paru godzinach bezradnego oczekiwania w poczekalni drugiego już szpitala, wyznali wreszcie pałętającym się po korytarzach służbom, że są lekarzami i dopiero wtedy zajęto się nimi w te pędy. Przyjaciółka została fachowo zagipsowana od biodra po stopę, a zajmujący się nią ortopeda, dottore Roberto Cośtam,  uznał, że salvo complicazioni (w celu uniknięcia komplikacji), Przyjaciółka musi dźwigać ten gips przez 30 dni. Wspomnienie o Dolomitach nieco się więc wydłuży.

Pomijając jednak opieszałą służbę zdrowia, Włosi okazali się pod każdym innym względem doskonale zorganizowani. Miasteczko, w którym mieszkaliśmy, liczy niewiele ponad 1000 mieszkańców, ale nasze służby miejskie mogłyby się od tamtejszych wiele nauczyć. Kiedy pewnej nocy na Andalo spadło prawie pół metra śniegu, tak że całe miasto było kompletnie zasypane, drogowcy poradzili sobie z tym problemem w przeciągu jednej doby. Już pod wieczór jezdnie były czarne, parkingi i chodniki dokładnie odśnieżone i posypane piaskiem, a nadmiar śniegu wywieziony. Miasto, które żyje z turystów, dba o komfort tychże z zapałem, którego nasze służby miejskie nie dorobią się pewnie i za sto lat. Przekonałam się o tym boleśnie po powrocie - moja uliczka jak była zasypana śniegiem, tak jest nadal, a ten stan jeszcze się pogłębia, bo niebo wciąż sypie śniegiem i przestać nie zamierza. Może pani prezydent powinna dać na mszę, żeby dobre anioły już odpuściły sobie to trzepanie poduszek?

Teraz, jak zwykle po powrocie z urlopu, jestem trochę wyrwana z kontekstu. Przez ponad tydzień nie czytałam gazet, nie zaglądałam do sieci, nie oglądałam wiadomości. Nie wiem, kto jaką aferę rozpętał, kogo na czym przyłapali, kto kandyduje, a komu się odechciało... Nie wiem właściwie nic, poza tym, że pada śnieg, jest minus cztery stopnie i zaczęła się kolejna odsłona spektaklu pt. "Rok szkolny", czyli drugi semestr. I dziwnie mi z tą całą niewiedzą dobrze. Miałabym ochotę ten stan rzeczy przeciągnąć i jeszcze przez chwilę pobyć w świecie, gdzie moim jedynym problemem było to, że zamówione w kawiarni caffe corretto okazało się mocną kawą z dodatkiem grappy (dla abstynentki to naprawdę JEST problem). Pozostać z boku, gdzieś na "offie" i tak "offowo" sobie pożyć. Nie da się?

Spróbujcie mnie zastąpić, czyli zwierzenia Matki Polki

Na różnych zakrętach życia zawodowego powtarzałam sobie: nie ma ludzi niezastąpionych (wersja druga, bardziej obrazowa: cmentarze są pełne ludzi niezastąpionych). Stwierdzenie to, choć raczej nie poprawia samopoczucia, pozwala jednak przygotować się na "najgorsze" i z odpowiednią dozą godności przyjąć cios w postaci przyjęcia pożegnalnego, podczas którego byli koledzy z byłej pracy zapewniają, że beze mnie to już nie będzie to. No i rzecz jasna, nie jest "to", ale jest co innego, prawdopodobnie wcale nie gorszego. Świat się, w każdym razie, nie wali, firma dalej istnieje, a powiedzenie o cmentarzu i tych, co na nim spoczywają, okazuje się boleśnie prawdziwe.

O ile jednak w życiu zawodowym bycie niezastąpionym można spokojnie między bajki włożyć, o tyle na niwie domowej - bynajmniej! Zwłaszcza gdy się jest Matką Polką (MP), która ma - jak wiadomo - wiele cech, a jedną z nich jest właśnie NIEZASTĘPOWALNOŚĆ. Bo proszę mi wierzyć, nikt, absolutnie nikt nie da się tak bezlitośnie wykorzystywać, jak MP (no, może jeszcze Babka Polka, ale od tej reguły są liczne wyjątki). Co ciekawe, MP wcale nie uważa się za wykorzystywaną, bo wszystko, co robi, robi z poczuciem misji, której nie powstydziłyby się media publiczne, gdyby tylko ludzie płacili abonament. Tymczasem, Matce Polce abonamentu nikt nie płaci, na reklamach bidula nie zarabia, a misję i tak wypełnia, i to z nawiązką.

Przykład? Proszę uprzejmie. Szósta trzydzieści - pobudka. W zasadzie, MP wcale nie musi wstawać, bo pracuje w domu, więc mogłaby sobie leżeć i pachnieć do południa, ale kto wtedy zrobi rodzinie śniadanko? Po śniadanku - sprzątanko i niezbyt udane próby zagonienia do sprzątanka dziatwy. Potem MP z kucharki i sprzątaczki przedzierzga się w kierowcę - z córką na zakupy, z synem na uczelnię (z projektem wielkości połowy Placu Defilad autobusem nie pojedzie), z córką do lekarza, z drugą córką do drugiego lekarza, z synem naostrzyć deskę snowboardową... W międzyczasie powrót do roli kucharki, bo przecież obiad sam się nie zrobi. Jeśli, co daj Boże, nie ma akurat nic do prasowania, około dwudziestej MP mogłaby teoretycznie gwizdnąć na wszystko, kazać rodzinie się bujać i walnąć się z książką na kanapie. Nie zrobi tego jednak, bo w końcu są ferie i to doskonała okazja, żeby spędzić wieczór z dziatwą, która nie musi odrabiać lekcji.

Więc MP szybko kończy wpis na blogu i idzie do kuchni, bo tam najfajniej się gada. Córki już się niecierpliwią i lada moment włączą telewizor, a do tego MP żadną miarą nie może dopuścić. Więc tylko mruczy sobie z cicha pod adresem rodziny: Nie ma ludzi niezastąpionych? Spróbujcie mnie zastąpić!

Odpieprzcie się od Lorda Vadera!

Wczorajszy wieczór spędziłam przed telewizorem. Odnotowuję ten fakt, bo ostatnio zdarza mi się to coraz rzadziej - trochę z przekonania, a trochę z przyczyn obiektywnych (repertuar nie ten). Jedynka pokazała film dokumentalny "Towarzysz generał", który wywołał burzę, jeszcze zanim się ukazał, a jego bohater, Wojciech Jaruzelski, napisał nawet list otwarty, w którym odwoływał się do inteligencji widzów. Ci inteligentni powinni dojść do wniosku, że film jest kłamliwy, stronniczy i w ogóle do niczego. Ergo, ci co pomyślą inaczej, są inteligentni inaczej.

Chciałam zatem sprawdzić, do której grupy należę. No i wyszło, że jednak do tej drugiej. Owszem, film JEST stronniczy. Ale już stwierdzenie, że kłamliwy, opatrzyłabym co najmniej znakiem zapytania. Ukazuje życiorys generała w wersji tak pełnej, jak jeszcze nigdy do tej pory nikt go nie pokazał. Dokumentuje go bardzo przekonująco. Interpretuje... No tak, z interpretacją zawsze jest kłopot. Autorzy filmu (Robert Kaczmarek, Grzegorz Braun) oparli swój dokument na książce Lecha Kowalskiego "Generał ze skazą". Postać, która się z niej (a co za tym idzie, i z filmu) wyłania, delikatnie mówiąc, nie budzi sympatii. Karierowicz, człowiek bez skrupułów, zdrajca własnego narodu bezgranicznie oddany sowietom. Facet, który dla awansu nie wahał się zdegradować własnych kolegów, którym sporo zawdzięczał.

Jakże odmienny to portret od tego, który przez ostatnie 20 lat próbowały tworzyć środowiska z kręgu Adama Michnika: Jaruzelski - człowiek honoru, tragiczna postać, która stanęła przed wyborem mniejszego zła, ratująca Polskę przed niechybnym rozlewem krwi. Drugi Wallenrod, co to służył sowietom, ale w dalekosiężnych planach już miał Okrągły Stół. Człowiek, który wypowiadając słowa "socjalistyczna ojczyzna", w głębi duszy skreślał słowo "socjalistyczna". I tak dalej, i tak dalej. Jak dla mnie - bajki o żelaznym wilku.

Jasne, historia rzadko bywa czarno-biała. Jasne, ten sam czyn różnie można interpretować. Jasne, kwestia motywacji zawsze bywa dyskusyjna. Ale śledząc życiorys generała, drobiazgowo odtworzony przez autorów filmu, nie mogłam się oprzeć wrażeniu, że oto mam przed sobą jakby wcielenie Lorda Vadera. Człowieka, który przeszedł na ciemną stronę Mocy i tam już został. A tych, którzy się jej sprzeciwiali, nazywał rebeliantami. Jestem pewna, że Lord Vader też miał swoich apologetów. Zręcznych publicystów, którzy wzorując się na Adamie Michniku, krzyczeli do mikrofonów: "Odpieprzcie się od Lorda Vadera!"